"Kim Milyoner Olmak İster" yarışmasında sorulan 200 bin TL değerindeki soru, dilimizin yerel zenginliklerini ve unutulmaya yüz tutmuş halk ağızlarını yeniden gündeme taşıdı.
Yarışmada "Anadolu’nun birçok yöresinde 'homurdanmak' anlamında kullanılan söz hangisidir?" şeklinde yöneltilen sorunun doğru cevabı olan "sokranmak", izleyicilerin büyük bir kısmını merak içinde bıraktı.
Günlük şehir yaşamında pek duyulmayan bu kelime, Anadolu'nun derinliklerinde hâlâ yaşayan en karakteristik ifadelerden biri olarak öne çıkıyor.
Sokranmak kelimesinin anlamı ve ruhu Sokranmak, Türk Dil Kurumu'nun derleme sözlüklerinde ve halk ağzında; bir işi isteksizce yaparken kendi kendine söylenmek, memnuniyetsizliğini alçak sesle dışa vurmak ve sitemkar bir şekilde homurdanmak anlamlarına gelir.
Bu eylemi yapan kişi, sesini tam olarak yükseltip doğrudan bir tartışmaya girmez; ancak içindeki hoşnutsuzluğu düşük bir tonda mırıldanarak etrafındakilere hissettirir.
Kelimenin kullanımına dair en yaygın örnekler şunlardır: "Annesi oda toplamasını isteyince, çocuk sokrana sokrana mutfağa geçti." "Kendi kendine ne sokranıp duruyorsun?
Bir derdin varsa açıkça söyle." Bölgesel yaygınlığı ve kökeni Bu kelime, Anadolu'nun geniş bir coğrafyasında, özellikle İç Anadolu (Kayseri, Kırıkkale, Yozgat), Ege (Afyon, Denizli, Uşak) ve kısmen Doğu Anadolu bölgelerinde aktif olarak kullanılmaktadır.
Halk arasında "sukranmak", "sokramak" veya "sokratmak" gibi yerel telaffuz farklılıklarına rastlansa da, taşıdığı anlam her yerde aynıdır: Gönülsüzce yapılan bir işin yarattığı içsel sitemin sesi.
Dilimizin saklı hazinesi: Halk ağzı Milyoner yarışmasındaki bu soru, standart Türkçenin ötesinde, halkın kendi içinde geliştirdiği ve koruduğu kelime hazinesinin ne kadar renkli olduğunu bir kez daha kanıtladı. "Söylenmek" ya da "şikayet etmek" gibi kelimelerin tam olarak karşılayamadığı o "isteksizce mırıldanma" halini tek bir kelimeyle, yani "sokranmak" ile ifade edebilmek, dilimizin bilişsel ve duygusal derinliğini göstermektedir.
Bu tür kelimelerin yarışma programları vasıtasıyla hatırlatılması, kültürel mirasın yeni nesillere aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır.
