Bölgedeki gerilim nedeniyle Basra Körfezi başta olmak üzere boğaz çevresinde yaklaşık 1900 ticari geminin hareket edemediği bildiriliyor.
Uluslararası denizcilik verilerine göre, gemilerin büyük bölümü güvenlik riski nedeniyle açıkta demirleyerek gelişmeleri beklerken, küresel enerji ve lojistik piyasalarında da dalgalanma sinyalleri güçleniyor.
Boğaz fiilen kısıtlandı, gemiler açıkta bekliyor
28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail kaynaklı saldırılar sonrasında İran’ın misilleme adımları, Hürmüz Boğazı’nda geçiş kurallarını kökten değiştirdi. İran yönetimi, saldırılara doğrudan ya da dolaylı destek veren ülke bağlantılı gemilerin geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu. Bu gelişmelerin ardından boğazdan geçiş yapmak üzere bölgede bulunan yüzlerce gemi ilerleyemedi.
Denizcilik takip verileri, 20–22 Mart tarihleri arasında boğaz çevresinde yaklaşık 1900 geminin bekleme durumunda olduğunu ortaya koydu.
Tankerlerde dev enerji yükü birikti
Mahsur kalan gemiler arasında en büyük payı enerji ve ham madde taşımacılığı yapan tankerler oluşturuyor. Verilere göre:
324 dökme yük gemisi
315 petrol ve kimyasal ürün tankeri
267 petrol ürünü tankeri
211 ham petrol tankeri
174 konteyner gemisi
177 genel kargo gemisi
98 LPG gemisi
Bunların dışında asfalt, ağır yük ve Ro-Ro türü çeşitli gemiler de bölgede bekliyor. Analiz şirketlerinin hesaplamalarına göre, yalnızca tankerlerde yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunuyor. Bu miktar, küresel enerji arzı açısından kritik bir rezerv büyüklüğüne işaret ediyor. Yaşanan gelişmeler yalnızca bölgesel şirketleri değil, dünyanın önde gelen lojistik firmalarını da doğrudan etkiledi.
Almanya merkezli uluslararası konteyner taşımacılığı şirketlerinden biri, Basra Körfezi’nde bulunan 6 gemisinin güvenlik gerekçesiyle hareket edemediğini açıkladı.
Navlun fiyatlarında sert yükseliş
Deniz taşımacılığı piyasasında gerilimin etkisi kısa sürede fiyatlara yansıdı. Özellikle tanker taşımacılığında navlun ücretlerinde dikkat çekici artışlar yaşandığı bildiriliyor.
Son haftalarda:
Kirli tanker taşımacılığı endeksi yaklaşık yüzde 49,
Temiz tanker taşımacılığı endeksi ise yüzde 78 oranında yükseldi.
Uzmanlara göre bu artışın temel nedenleri arasında yakıt maliyetlerindeki sıçrama, güvenlik riskleri ve şirketlerin uygulamaya koyduğu acil yakıt ek ücretleri bulunuyor.
Küresel ticaret için kritik boğaz
Normal şartlarda dünya genelinde deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık yüzde 30’u Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her aksama, küresel enerji piyasaları ve lojistik ağları üzerinde doğrudan etki oluşturuyor. Alternatif kara ve deniz güzergâhlarının ise bölgenin mevcut yük hacmini karşılayacak kapasiteye sahip olmadığı belirtiliyor.