Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerindeki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları, savaşın enerji cephesinde yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.Financial Times’ın rafineri planları, saha fotoğrafları, uydu görüntüleri ve termal kızılötesi veriler üzerinden gerçekleştirdiği inceleme, Rusya’nın önemli tesislerindeki hasarın saldırılardan haftalar, bazı durumlarda ise aylar sonra bile giderilemediğini ortaya koydu.Putin: Hedeflerimize ulaşacağız ve hep birlikte zafer için her şeyi yapacağızPUTİN’İN 2013’TE AÇTIĞI TESİS AĞIR HASAR ALDISaldırıların en ağır etkilediği tesislerden biri, Karadeniz kıyısındaki Tuapse Rafinerisi oldu.Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2013’te tesisi ziyaret ederek o dönem ülkenin en güçlü ve modern petrol işleme ünitesini hizmete açmıştı.
Putin’in Rus sanayisinin modernleşmesinin sembollerinden biri olarak sunduğu rafineri, 13 yıl sonra Ukrayna’nın uzun menzilli saldırılarının başlıca hedeflerinden biri hâline geldi.FT’nin analizine göre nisan ayı sonunda düzenlenen iki saldırıda Tuapse’de toplam kapasitesi yaklaşık 80 bin metreküp olan bir düzineden fazla orta ve büyük depolama tankı kullanılamaz hâle geldi.
Daha kritik olarak, ağır petrolü benzin, motorin ve jet yakıtı gibi daha değerli ürünlere dönüştüren ikincil işleme ünitesinin de tahrip edildiği değerlendirildi.UKRAYNA EN ZOR ONARILAN SİSTEMLERİ HEDEFLİYORUkrayna’nın saldırı stratejisinde yalnızca büyük yangınlar çıkaracak petrol tanklarının değil, rafinerinin çalışması için vazgeçilmez olan karmaşık ünitelerin hedef alındığı belirtildi.FT’ye göre saldırı ekiplerine, Sovyet tasarımı rafinerilerde hangi sistemlerin kritik olduğu, hangi parçaların kolayca değiştirilemediği ve hangi noktaların vurulması hâlinde tesislerin uzun süre devre dışı kalacağı konusunda teknik bilgi veriliyor.Carnegie Rusya Avrasya Merkezi uzmanı Sergey Vakulenko da son saldırılarda yalnızca görece kolay onarılabilen ham petrol işleme ünitelerinin değil; katalitik parçalama, izomerizasyon ve hidrojenle arıtma sistemlerinin de vurulduğunu belirtti.
Bu sistemlerde kullanılacak parçaların ithal edilmesinin gerekmesi, onarım sürelerini uzatıyor.KAPASİTENİN YÜZDE 30’DAN FAZLASI ETKİLENDİFinancial Times’ın hesaplamasına göre Ukrayna’nın saldırı kampanyası, Rusya’nın fiilen çalışan rafineri kapasitesinin yüzde 30’dan fazlasını, kurulu nominal kapasitesinin ise yaklaşık yüzde 45’ini bir dönem için devre dışı bıraktı.Buradaki oranlar bütün tesislerin tamamen yok edildiği anlamına gelmiyor.
Bazı rafineriler kısmi kapasiteyle çalışabilirken bazıları hızla onarılıyor; ancak kritik ünitelerdeki hasar nedeniyle yakıt üretiminin eski seviyesine dönmesi uzun zaman alabiliyor.Roma Sapienza Üniversitesinden araştırmacı Fabio Sabatini’nin ekibi, Haziran 2022 ile Mayıs 2026 arasında 29 büyük Rus rafinerisinin çevresindeki gece ışıklarını inceledi.
Araştırmada ilk saldırının ardından tesislerin bir kilometrelik çevresindeki ışık yoğunluğunun ortalama yüzde 30 azaldığı, etkinin bazı tesislerde 13 aydan uzun sürdüğü tespit edildi.KSTOVO RAFİNERİSİ HAFTALARDIR DEVRE DIŞINijniy Novgorod bölgesindeki Kstovo Rafinerisi, 18 ve 20 Mayıs’taki İHA saldırılarından sonra faaliyetlerini durdurdu.Alman uydu istihbarat şirketi Constellr tarafından sağlanan termal görüntülerde, 18 Temmuz itibarıyla rafinerinin damıtma ünitesinde hâlâ herhangi bir ısı izi görülmedi.
Bu durum, tesisin saldırıdan yaklaşık iki ay sonra bile yeniden üretime başlayamadığına işaret etti.Moskova, Omsk ve Tuapse’deki tesislerde de parçalanmış depolama tankları, pompa istasyonları ve bağlantı borularının haftalar sonra dahi uydu görüntülerinde görülebildiği aktarıldı.HAVA SAVUNMASI SALDIRI DALGALARINI DURDURAMIYORRusya, rafinerilerin çevresine hava savunma sistemleri, elektronik harp araçları ve İHA’ları yakalamaya yönelik koruyucu ağlar yerleştirdi.Ancak saldırıların aynı noktaya çok sayıda İHA’yla düzenlenmesi, savunma sistemlerinin aşılmasını kolaylaştırıyor.
FT’ye konuşan bir Rus iş insanı, koruyucu ağların tek bir İHA’yı durdurabileceğini ancak aynı noktaya art arda üç aracın yönelmesi durumunda saldırının engellenmesinin fiziksel olarak çok zorlaştığını söyledi.RUSYA İHRACAT YASAKLARINI UZATIYORRafinerilerdeki kesintiler, Rusya’nın iç pazardaki akaryakıt arzını korumak için ihracata müdahale etmesine yol açtı.Reuters’a konuşan kaynaklara göre Moskova, 8 Temmuz’da uygulamaya koyduğu motorin ihracatı yasağını temmuz sonrasına uzatmaya hazırlanıyor.
Benzin ihracatına yönelik kısıtlamaların ise yıl sonuna kadar sürmesi planlanıyor.Rusya’nın motorin ve gaz yağı ihracatı 2025’te günlük ortalama 817 bin varil düzeyindeyken, Temmuz 2026’nın ilk bölümünde yaklaşık 234 bin varile kadar geriledi.
Rusya, ABD’nin ardından dünyanın en büyük motorin ihracatçılarından biri olduğu için bu düşüş küresel ürün fiyatları ve tedarik dengesi üzerinde baskı oluşturuyor.Ukrayna Kırım’ı vurdu: 2 sivil hayatını kaybettiTÜRKİYE’NİN MOTORİN MALİYETİNİ DE ETKİLEYEBİLİRRusya’nın ihracatı sınırlandırması, Rus rafineri ürünlerinin önemli alıcıları arasında bulunan Türkiye ve Brezilya’yı alternatif tedarikçilere yöneltiyor.Reuters’a göre iki ülkenin ABD’den daha fazla motorin tedarik etmeye başlaması, Atlantik havzasındaki rekabeti ve nakliye maliyetlerini artırıyor.
Bu nedenle Rus rafinerilerine yönelik saldırılar yalnızca Rusya’daki benzin kuyruklarını değil, Türkiye’nin de içinde bulunduğu uluslararası motorin piyasasını yakından ilgilendiriyor.Ukrayna’nın saldırı temposunu sürdürebilmesi ve Rusya’nın kritik rafineri parçalarını ne kadar hızlı değiştirebileceği, önümüzdeki dönemde hem Rus iç piyasasındaki yakıt krizinin hem de uluslararası akaryakıt fiyatlarının yönünü belirleyecek.