Anayasa Mahkemesi (AYM), Nüfus Hizmetleri Kanunu’nda yer alan ve “Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır” hükmünün Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti.
Karar oy çokluğuyla alınırken, 5 AYM üyesi düzenlemenin iptal edilmesi gerektiği yönünde karşı oy kullandı.
AYM’nin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı.
KADIN VE ERKEK ARASINDA FARKLI MUAMELE İTİRAZI İstanbul 14.
Asliye Hukuk Mahkemesi, baktığı bir davada Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 23. maddesinde yer alan düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle AYM’ye başvurdu.
Başvuruda, kadının evlenmesiyle nüfus kaydının baba hanesinden erkek eşin hanesine taşındığı belirtilerek, uygulamanın kadın ile erkek ve eşler arasındaki eşitlik ilkesine aykırı olduğu savunuldu.
Düzenlemenin kadın aleyhine cinsiyete dayalı ayrımcılık oluşturduğu ve nüfus kütüğünde erkeğin esas alınmasının meşru bir amacının bulunmadığı ileri sürüldü.
AYM: NÜFUS KAYDI TEKNİK BİR SİSTEM AYM çoğunluğu ise nüfus kütüğünün idare bünyesinde tutulan teknik bir kayıt sistemi olduğuna dikkat çekti.
Kararda, kadının kaydının kocasının hanesine taşınmasının kadının hukuki statüsüne veya somut bir menfaatine doğrudan ve belirleyici bir etkisinin bulunmadığı belirtildi.
Düzenlemenin hukuk devleti, eşitlik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile ailenin korunmasına ilişkin Anayasa hükümlerine aykırı olmadığı değerlendirmesi yapıldı. 5 ÜYE: KADIN, ERKEĞİN HANESİNE BAĞLI BİR KAYIT UNSURUNA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR Karara karşı çıkan 5 AYM üyesi ise düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu görüşünü savundu. 4 üyenin ortak karşı oy gerekçesinde, nüfus kayıt sisteminin aile bağlarını göstermesinin mümkün olduğu ancak bunun kadının “erkek eşin hanesine bağlı bir kayıt unsuruna” dönüştürülmesi yoluyla yapılmasının hukuk devletinin insan onuru ve eşitliğe dayalı karakteriyle bağdaşmayacağı belirtildi.
Karşı oy gerekçesinde, düzenlemenin evlilik birliği içinde aynı hukuki durumda bulunan kadın ve erkek arasında cinsiyete dayalı ve haklı bir nedene dayanmayan farklı muamele oluşturduğu vurgulandı.
Kadının hukuki kişiliğinin bağımsız bir birey olarak değil, erkek eşin hanesine bağlı biçimde konumlandırıldığı belirtilen gerekçede, bu durumun eşler arasındaki eşitliğe dayalı anayasal aile anlayışını zedelediği ifade edildi.
Karşı oyda ayrıca düzenlemenin uluslararası insan hakları hukukunda benimsenen kadın-erkek eşitliği standartlarıyla bağdaşmadığı kaydedildi.
Diğer karşı oy gerekçesinde de uygulamanın kadın aleyhine olduğu ve Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10. maddesi ile “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41. maddesine aykırılık taşıdığı belirtildi.
AYM çoğunluğunun kararına rağmen, karşı oy gerekçeleri evlilik sonrasında kadının nüfus kaydının erkek eşin hanesine taşınmasının cinsiyet eşitliği, kadınların bağımsız hukuki kişiliği ve eşler arasındaki eşitlik açısından tartışılmaya devam edeceğini ortaya koydu. (ANKA)