Türkiye'de çevre yatırımları ve sürdürülebilir atık yönetimi kapsamında devreye alınan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, ilk 10 gününde 20 milyon ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve mobil uygulama kullanıcı sayısının 2 milyonu aşmasıyla önemli bir başlangıç yaptı.
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), sistemin kapsayıcılığını artırmak amacıyla mahalle bakkallarından otellere kadar uzanan yeni entegrasyon modellerini uygulamaya koyuyor.DÜNYANIN İLK TAM ENTEGRE DİJİTAL KAYNAK YÖNETİM MODELİUygulamanın küresel örneklerinden ayrılan yönlerine dikkat çeken TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye’nin kurduğu DOA altyapısının sadece fiziksel toplamadan ibaret olmadığını vurguladı. Öztürk, üretimden geri dönüşüm tesisine kadar tüm aşamaların tek merkezden, gerçek zamanlı veri akışıyla yönetildiğini ve bu ölçekteki ilk bütünleşik ulusal sistemin Türkiye’de kurulduğunu ifade etti.BAKKALLARA EL TERMİNALİ İLE EK GELİR KAPISIEkonomim'in haberine göre, sistemin yaygınlaşması için geliştirilen "Manuel İade Noktaları" kapsamında küçük esnafa teknolojik destek sağlanacak.
Sürecin işleyişi ve esnafa yansımaları şu şekildedir:El Terminalleri Dağıtımı: Akıllı barkod okuyucu ve dijital doğrulama sistemine sahip cihazlar, 2026 yılı sonuna kadar en az 10 bin bakkal, büfe ve yerel markete ulaştırılacak.
Hedef, 2027 sonunda bu sayıyı 30 bine çıkarmak.İade Süreci: Tüketici, DOA logolu ambalajı esnafa teslim ettiğinde, ambalaj üzerindeki güvenlik işareti el terminaliyle taranacak.
Tüketicinin mobil uygulamasındaki dijital cüzdan karekodunun okutulmasıyla, ambalaj başına 1 TL'lik teşvik bedeli anında tüketicinin hesabına aktarılacak.Esnaf Komisyonu: Sisteme kabul ettikleri her bir ambalaj için bakkal ve büfelere 30 kuruş hizmet bedeli ödenecek.
Böylece mahalle esnafına yeni bir gelir kapısı yaratılacak.HORECA SEKTÖRÜNE "EKİM" SONUNA KADAR SÜREOtel, restoran ve kafe (HORECA) işletmelerinde tüketilen su, soda ve meşrubat gibi ürünlerin ambalajlarının doğrudan geri kazandırılması amacıyla yeni bir model hayata geçiriliyor.Bu işletmeler, topladıkları her ambalaj için 20 kuruş teşvik bedeli alacak.HORECA işletmelerinin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) kayıtlarını en geç ekim ayı sonuna kadar tamamlamaları gerekiyor.MAKİNE ÖNLERİNDEKİ YOĞUNLUĞA KARŞI "KİMLİK" DÜZENLEMESİUygulamada suistimallerin önüne geçmek ve Depozito İade Makineleri (DİM) önünde oluşan uzun kuyrukları engellemek amacıyla yeni tedbirler alındı.
Günlük kişi başı 200 adet olan iade sınırını, başkalarının kimlik numaralarını kullanarak aşmaya çalışanların tespit edilmesi üzerine, T.C. kimlik numarasıyla iade dönemi sonlandırıldı.
Artık iade işlemleri sadece mobil uygulama üzerinden gerçekleştirilebilecek.AMBALAJLI SU ZAMLARINA YÖNELİK İNCELEME BAŞLATILDISistemin devreye girmesiyle birlikte pet şişe su fiyatlarında görülen artışlar mercek altına alındı.
TÜÇA Başkanı Öztürk, depozito katılım bedeli (DEKAB) kaynaklı maliyet artışının yasal olarak 85 kuruş olduğunu, ancak piyasada bu oranın çok üzerinde zamlar yapıldığının saptandığını belirterek, konu hakkında idari incelemelerin sürdüğünü bildirdi.DOA SİSTEMİ'NİN MAKROEKONOMİK VE ÇEVRESEL HEDEFLERİSistemin tam kapasiteyle çalışması durumunda Türkiye ekonomisine ve çevreye sağlayacağı katkılar şu şekilde öngörülmektedir:İthalat ve Cari Açık: İçecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ila 40 oranında düşüş sağlanacak.
Bu durum, cari açıkta yılda en az 600 milyon dolarlık doğrudan bir azalma sağlayacak.Enerji ve Kaynak Tasarrufu: Yıllık 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu elde edilirken, 3,6 milyon varil petrol tüketiminin önüne geçilecek.Sera Gazı Azaltımı: Atmosfere salınan sera gazı emisyonlarında yıllık ortalama 37 bin ton azalma kaydedilecek.