Konya'nın Seydişehir ilçesinde yer alan Gökhöyük'te sürdürülen arkeolojik kazı çalışmalarında, Anadolu yaban keçisi, insan yüzü ve hayat ağacı kabartmalarıyla bezenmiş, yaklaşık 5 bin yıllık olduğu değerlendirilen eşsiz bir küp bulundu.
Keşfedilen eserin bölgenin tarihine, ritüellerine ve geçmişteki yaşam kültürüne önemli ışık tutması bekleniyor.GÖKHÖYÜK’ÜN KAZI GEÇMİŞİ VE "GELECEĞE MİRAS" DESTEĞİİlçeye 8 kilometre mesafede bulunan Gökhöyük, ilk kez 1950'li yıllarda İngiliz arkeolog James Mellaart tarafından gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında tespit edildi.
Höyükteki ilk somut kurtarma kazıları ise 2002 yılında Devlet Su İşlerinin (DSİ) sulama kanalı projesi esnasında toprak alırken arkeolojik kalıntılara rastlaması üzerine başlatıldı.
Konya Müze Müdürlüğü koordinesinde 2002-2005 yılları arasında yürütülen bu ilk çalışmaların ardından kazılara uzun bir süre ara verildi.Saha çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle Selçuk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya Ana Bilim Dalı Başkanı Doç.
Dr.
Ramazan Gündüz başkanlığında 2020 yılında yeniden başlatıldı.
Kazı projesi; Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün "Geleceğe Miras Projesi" kapsamındaki desteklerin yanı sıra Konya Büyükşehir Belediyesi ile Seydişehir Belediyesinin katkılarıyla hız kazandı."TERS ÇEVRİLEREK İTİNAYLA TERK EDİLMİŞ"Gökhöyük’ün MÖ 7000'li yıllardan başlayarak Neolitik, Kalkolitik, Tunç ve Demir çağlarının yanı sıra MS 1000'li yıllara kadar uzanan geniş bir zaman aralığında bölgedeki yaşam, gelenek ve kültür hakkında değerli bilgiler sunduğunu belirten Kazı Başkanı Doç.
Dr.
Ramazan Gündüz, küpün keşif sürecine dair detayları paylaştı.İzlerine ilk olarak 2024 yılında rastladıkları eseri 2025 yılı kazı sezonunda tamamen açtıklarını ifade eden Gündüz, küpün höyüğün merkezindeki "F8 Açması" olarak adlandırılan alanda bulunduğunu aktardı.
Eserin bulunuş biçimindeki sıra dışılığa dikkat çeken Gündüz, normal şartlarda küpün ağzının üste bakması gerekirken bilinçli bir şekilde ters çevrilerek alanın itinayla terk edildiğinin tespit edildiğini vurguladı.
Eserin bulunduğu alanın sivil bir mimari mi yoksa dinsel/kutsal bir mekan mı olduğu hususu ise alanda süren kazı çalışmalarının ilerlemesiyle netlik kazanacak.DEVASA BOYUTLAR VE ÖZEL TAŞIMA KULPLARIAğız açıklığı çapı 1 metre, boyu ise yaklaşık 120 santimetre olarak ölçülen küpün, 800 ila 1000 kilogram arasında malzeme depolama kapasitesine sahip olduğu hesaplandı.Doç.
Dr.
Ramazan Gündüz, eserin gündelik bir depolama kaba ait olmadığını belirterek şu bilgileri verdi:SERAMONİ KULLANIMI: Küpün etrafında yer alan 5 adet kulp, eserin belirli aralıklarla bir yerden başka bir yere taşındığını gösteriyor.ÖZEL BEZEME VE SÜSLEMELER: Üzerindeki yoğun figürler ve kabartmalar, kabın gündelik ihtiyaçlardan ziyade özel ritüellerde ve seremonilerde kullanıldığı ihtimalini güçlendiriyor.KABARTMALARDAKİ SEMBOLLER: İNSAN SİLUETİ, HAYAT AĞACI VE KEÇİLERKüpün üzerindeki bezemelerin derin bir sembolizm içerdiğini kaydeden Gündüz, motiflerin detaylarını şöyle açıkladı:Küpün ağız bölümünde kaş, iki göz ve burun kabartması ile bir insan silueti oluşturulmuş durumda.
Gözlerin hemen alt kısmında ise bir hayat ağacı ve bu ağaca iki taraftan tırmanan Anadolu yaban keçileri yer alıyor.
Kadim Anadolu toplumlarında hayat ağacı ile keçilerin bereketi ve yaşamın devamlılığını temsil ettiğine işaret eden Gündüz, bu kompozisyonun bereketi, bolluğu ve yaşamın sürdürülebilirliğini bir yaratıcının yukarıdan koruduğu şeklinde simgelendiğini dile getirdi.Yapılan tarihlendirme incelemelerine göre ünik olarak nitelendirilen küpün, Erken Tunç Çağı 1'in sonu ile Erken Tunç Çağı 2 dönemi arasına tarihlendiği belirtildi.Yerel Yönetimden Kazı Ekibine DestekSeydişehir Belediye Başkanı Hasan Ustaoğlu da Gökhöyük’ün bölge tarihi açısından büyük bir önem taşıdığına değinerek, arkeolojik kazı ekibine belediye olarak her türlü desteği vermeyi sürdüreceklerini ifade etti.