İşverenlerin, mesai saatlerinden sonra çalışanlardan gelen mesajlara yanıt vermelerini zorunlu kılmaları ve bu kurala uyulmadığında çeşitli yaptırımlar uygulamaları, iş hukuku açısından önemli bir tartışma konusu haline gelmiş durumda. Avukat Fırat Bilici, bu mevzuda hukukî çerçevenin net olmadığını belirterek, işverenlerin sınırsız bir disiplin yetkisine sahip olmadığını vurguladı. Bilici, mevcut yasa ve düzenlemelerde “bağlantıyı kesme hakkı”nın açık bir şekilde ifade edilmediğini ancak bu durumun işverenlerin mesai dışı iletişimi sınırsız bir terbiye aracı olarak kullanabileceği anlamına gelmediğini ifade etti.
MESAİ DIŞI İLETİŞİMDE YAPTIRIM ŞARTLARI
Fırat Bilici, işverenlerin mesai sonrası iletişimi yaptırım konusu haline getirebilmeleri için belli koşulların var olması gerektiğini dile getirdi. Türk hukukunda “bağlantıyı kesme hakkı”na dair açık bir düzenleme bulunmadığını ancak işverenin mesai dışı mesajlaşmayı sıkı bir disiplin alanı olarak kullanmasının mümkün olmadığını belirtti. Bilici, işverenin, mesai dışı yanıt vermemeyi disiplinsel bir konu edinebilmesi için, iş sözleşmesinde bu görevin yer almasının, vardiya veya nöbet gibi mecburi bir görev olduğunun kanıtlanması gerektiğini savundu. Eğer bu tür bir yükümlülük yoksa, yalnızca yanıt verilmediği gerekçesiyle uygulanacak olan disiplin cezasının geçerli ya da haklı bir neden olarak kabul edilmeyeceğini ifade etti.
İŞVERENİN FESİH SÜRECİNDEN KAYNAKLI YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Mesai dışı iletişimin işveren tarafından bir fesih sebebi haline getirilmesi durumunda, işverenin belirli yükümlülüklere sahip olduğunu belirten Bilici, işverenin feshin nedenlerini yazılı olarak ve somut bir sebep göstererek açıklamak zorunda olduğunu ekledi. İşveren, işçinin performansına ya da davranışına dayanan bir fesih durumunda, işçiden savunma alması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, feshin hukuken geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığını ispat etme yükümlülüğünün işverende olduğunu de sözlerine ekledi.
HUKUKA AYKIRI YAZIŞMALARIN ETKİLERİ
Bilici, işverenlerin işçilerin özel mesajlarını hukuka aykırı bir şekilde elde etmeleri durumunda bu mesajları fesih gerekçesi olarak kullanamayacaklarını belirtti. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189. maddesinin, hukuka aykırı delilleri dikkate almadığını hatırlatan Bilici, Türk Borçlar Kanunu'nun 419. maddesinde ise işçilerin kişisel verilerinin yalnızca işin ifası için gerekli olduğu ölçüde kullanılabileceğine vurgu yaptı. Yargıtay'ın da bu konuyla ilgili önemli kararları olduğunu dile getiren Bilici, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin gizliliğe tabi WhatsApp yazışmalarına dayanan fesih işlemini haksız bulduğunu söyledi.
İŞÇİLERİN HUKUKİ HAKLARI
Mesai dışı iletişimde ortaya çıkan yaptırımlara maruz kalan çalışanların iktidar sahibi olduklarını belirten Bilici, bu tür durumlar için hukuki yolların mevcut olduğunu ifade etti. Disiplin ceza işlemlerinin yazılı gerekçelerine itiraz edilebileceğini, işten çıkarılma durumunda ise işe iade davası açmanın veya tazminat talep etmenin mümkün olduğunu söyledi. Aynı zamanda kişilik haklarının ihlali durumunda manevi tazminat isteğinin de mevcut olduğunu belirtti. Bilici, mesai dışı iletişim ve işçi hakları konusundaki tartışmaların devam ettiğini ve her bir vakanın özel koşullarına göre değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.