Dünyanın en etkili iktisatçıları arasında gösterilen Daron Acemoğlu, İngiltere merkezli The Economist’in kendisi hakkında yayımladığı kapsamlı eleştiri yazısıyla gündemde.
Dergi, Acemoğlu’nun Nobel Ekonomi Ödülü’ne temel oluşturan çalışmalarından düşük doğum oranlarına ilişkin son araştırmasına ve Amerikan siyaseti hakkındaki yorumlarına kadar birçok konuda eleştiriler yöneltti.
Acemoğlu ise makalenin kendisine yönelik bir “itibar suikastı” gibi hissettirdiğini açıkladı.The Economist: “Tuhaf şekilde ikna edicilikten uzak”The Economist’in yayımladığı makalenin başlığında Daron Acemoğlu için, “Dünyanın en nüfuzlu iktisatçısı tuhaf şekilde ikna edicilikten uzak” ifadesi kullanıldı.Dergi, Acemoğlu’nun yüzlerce akademik makale ve kitapla ekonomi dünyasının en etkili isimlerinden biri haline geldiğini kabul ederken, çalışmalarının bir bölümünün iktisat çevrelerinde tartışmalı olduğunu ileri sürdü.Makalede Acemoğlu’nun teorik çalışmalarının güçlü olduğu belirtilirken, bazı modellerinin daha önce başarısız olduğu öne sürülen politikaları desteklemek amacıyla kullanıldığı yönündeki görüşlere de yer verildi.Nobel ödülüne temel oluşturan çalışma mercek altındaThe Economist’in eleştirilerinin merkezinde Acemoğlu’nun Simon Johnson ve James Robinson ile yaptığı ve 2024 Nobel Ekonomi Ödülü’ne temel oluşturan çalışmalar da bulunuyor.Söz konusu araştırmalar, ülkeler arasındaki ekonomik refah farklılıklarının önemli ölçüde tarihsel kurumların niteliğiyle açıklanabileceği tezine dayanıyor.
Habere göre çalışma akademik literatürde 23 binden fazla kez atıf aldı.Ancak The Economist, araştırmada kullanılan bazı tarihsel ölüm oranı verilerinin güvenilirliğine yönelik geçmişte dile getirilen eleştirileri yeniden gündeme taşıdı.Dergi, Illinois Üniversitesi’nden David Albouy’un 2012’de yayımladığı çalışmaya da atıfta bulundu.
Albouy’un bazı ülkeler için doğrudan veriler yerine başka ülkelerden alınan oranların kullanıldığını öne sürdüğü, veriler düzeltildiğinde araştırmanın sonuçlarının zayıflayabileceğini savunduğu aktarıldı.Düşük doğum oranlarıyla ilgili araştırması da eleştirildiThe Economist’in gündeme taşıdığı bir diğer konu Acemoğlu ve ortak yazarlarının düşük doğum oranları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi incelediği araştırma oldu.Çalışmada düşük doğum oranlarının, çalışma çağındaki kişi başına GSYİH büyümesi açısından bazı olumlu sonuçlarla ilişkili olabileceği ileri sürüldü.Dergi ise bu bulgunun, Japonya gibi nüfusu azalan ülkelerin ekonomik açıdan düşünüldüğü kadar ciddi sorunlarla karşılaşmayabileceği şeklinde yorumlanabileceğine dikkat çekti.
Bazı ekonomistlerin geçmiş dönemlere ait demografik ilişkilerin bugünün ekonomik koşullarını açıklamak için ne ölçüde kullanılabileceğini sorguladığı da belirtildi.Amerikan siyaseti hakkındaki yorumları da hedefteEleştiri yalnızca Acemoğlu’nun akademik çalışmalarına yönelik değil.The Economist, Nobel ödüllü ekonomistin Amerikan siyaseti ve toplumsal gelişmeler hakkındaki kamuoyu değerlendirmelerini de mercek altına aldı.Dergi, Acemoğlu'nun ekonomi alanındaki akademik çalışmalarının etkisinin son derece yüksek olduğunu belirtirken, özellikle Amerikan siyaseti hakkındaki bazı yorumlarının akademik çalışmaları kadar derinlikli olmadığını savundu.Daron Acemoğlu: “Hiç memnun değilim”Daron Acemoğlu ise The Economist’in yazısına sosyal medya hesabından sert tepki gösterdi.Acemoğlu, makalenin kendisine yönelik bir “itibar suikastı” gibi hissettirdiğini belirtti.
Yazının arka planında başka unsurlar bulunduğunu öne süren Nobel ödüllü ekonomist, bunları daha sonra açıklayacağını ifade etti.Acemoğlu ayrıca The Economist’e ulaşarak cevap hakkı talep ettiğini ve derginin yanıtını beklediğini duyurdu.
Yanıtının dergide yayımlanmaması durumunda ise kendi açıklamasını doğrudan kamuoyuyla paylaşacağını bildirdi.Acemoğlu-The Economist tartışması büyüyebilirThe Economist’in makalesi, Acemoğlu’nun 2024 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanmasının ardından akademik çalışmalarına yönelik en sert eleştirilerden biri olarak değerlendiriliyor.Acemoğlu’nun kapsamlı bir yanıt vermeye hazırlanması nedeniyle tartışmanın önümüzdeki günlerde devam etmesi bekleniyor. Özellikle Nobel ödülüne temel oluşturan kurumsal ekonomi araştırmalarındaki veri tartışmaları ile Acemoğlu’nun siyasi değerlendirmelerinin olası karşılıklı açıklamaların merkezinde yer alabileceği belirtiliyor.