NATO zirvelerinin sıklığı, ittifakın 77 yıllık geçmişinde birçok kez değişim göstermiştir. Son yıllarda ise üye ülkelerin liderleri, 2021 yılından bu yana her yaz düzenli olarak bir araya gelmektedir. Bu yılki zirvenin 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da yapılması planlanıyor. Ancak Reuters’a bilgi veren beş diplomat, bazı ülkelerin bu yoğunluğu azaltma isteği taşıdığını dile getiriyor.
Zirve Sıklığı Üzerine Tartışmalar
Diplomatlardan biri, 2027 yılında Arnavutluk'ta gerçekleştirilecek olan zirvenin muhtemelen son toplu görüşme olabileceğini ifade ederken, 2028 yılında Trump döneminin son yılı olması nedeniyle bir zirve düzenlenmeyeceği ihtimalini de ekliyor. Ayrıca, bazı ülkelerin her iki yılda bir zirve yapılması için ısrarcı olduğu, ancak henüz net bir karar verilmediği bilgisi de gündeme geldi. Son kararın Mark Rutte’de olduğunun altı çiziliyor.
Uzun Vadeli Planlama ve Sıkıntılar
Kaynaklardan ikisi Donald Trump’ı bu sürecin bir faktörü olarak gösterse de, bir grup diplomat daha kapsamlı nedenlerin etkili olduğu görüşünde birleşiyor. Birçok diplomat ve analist, yıllık zirvelerin ortaya koyduğu sonuçların baskı yaratmasının, uzun vadeli planlamayı gölgeleyeceği kaygısını dile getiriyor. “Kalitesiz zirveler yerine daha az zirve yapmak daha mantıklı,” diyen bir diplomat, “Zaten önümüzde yapılacak çok iş var ve ne yapmamız gerektiğini biliyoruz” ifadesini kullanıyor.
NATO Zirvelerinin Tarihi ve Geçmişteki Sorunlar
Phyllis Berry, Atlantic Council’den kıdemli bir araştırmacı olarak, yüksek profilli zirvelerin azaltılmasının NATO’nun işine odaklanmasına yardımcı olacağını söylüyor. Özellikle, bu durumun son dönemdeki transatlantik görüşmelerde yaşanan çatışmaları azaltacağına vurgu yapıyor. Berry, NATO’nun Soğuk Savaş döneminde yalnızca sekiz zirve düzenlediğine ve Trump’ın ilk başkanlık dönemindeki zirvelerinin müttefiklerin düşük savunma harcamaları konusundaki endişeleriyle şekillendiğine dikkat çekiyor.
Geçen Yılki Zirve ve Başarı Kriterleri
2022 yılında Lahey'de gerçekleştirilen zirve, büyük ölçüde Trump'ın NATO üyelerinin savunma bütçelerini GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarması talebiyle şekillendi. Üye ülkeler, temel savunmaya yüzde 3,5 ve daha geniş güvenlik yatırımlarına yüzde 1,5 ayırma taahhüdünde bulunarak bu hedefi benimsemiş oldu. Zirvenin, önemli bir kriz yaşanmadan sona ermesinin bile bir başarı olarak yorumlandığı belirtiliyor.
Geçmişten Günümüze Gerilim Atmosferi
Ankara'daki zirvenin de gergin geçmesi bekleniyor. Donald Trump, müttefiklerin kendisinin başlatıp bilgilendirmediği İran savaşında talep ettiği desteği geri çevirdiğinde, NATO’nun karşılıklı savunma anlaşmasına bağlı kalınması gerekliliğini sorgulamış ve NATO'dan ayrılmayı düşündüğünü belirtmişti. Aylar önce ise Danimarka'ya bağlı Grönland üzerindeki hak iddiaları gündeme gelmişti. 2018 yılındaki NATO zirvesinde, Trump toplantıyı terk etmekle tehdit etmişti ve bu da çok tartışılan bir durum haline dönüşmüştü.
Sonuç ve Gelecek Perspektifi
NATO'nun gelecekteki zirvelerinin nasıl bir seyir izleyeceği belirsizliğini koruyor. Trump'ın başkanlık dönemi boyunca yaşanan gerilimler ve ülkeler arasındaki farklı bakış açıları, ittifakın bir araya gelme şekli ve sıklığı üzerinde önemli etkilere yol açabilir. Gelecek dönemde, NATO'nun uzun vadeli hedeflerine ulaşması için daha az ama daha kaliteli zirveler gerçekleştirmesi gerektiği görüşü giderek ağırlık kazanıyor.
