Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararıyla ilan edilen ve bu yıl dördüncü kez kutlanan 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü, dünyadaki çarpıcı eşitsizliği bir kez daha gündeme taşıdı. Birleşmiş Milletler ile Dünya Gıda Programı ve küresel raporlardan derlenen verilere göre, dünyanın bir bölümünde milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken, diğer tarafta 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor.
Açlık krizi derinleşiyor
Küresel Gıda Krizleri Raporu verilerine göre, 2024 yılında 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlığın farklı seviyeleriyle karşı karşıya kaldı. Bu sayı, önceki yıla göre 13,7 milyonluk artış anlamına geliyor.
Açlığın en ağır aşaması olan kıtlıkla mücadele edenlerin sayısı ise 1,4 milyona yükseldi. Kıtlık felaketinin merkezinde 640 bin 600 kişiyle Gazze yer alırken; Sudan, Güney Sudan, Yemen, Haiti ve Mali de listenin üst sıralarında bulunuyor. Özellikle Sudan’da 8,1 milyon, Yemen’de ise 5,5 milyon kişi “4. seviye akut gıda krizi” koşullarında yaşam mücadelesi veriyor.
Açlığın en ağır yükünü çocuklar taşıyor
Açlık krizinden en fazla etkilenen kesimlerin başında çocuklar geliyor. WFP verilerine göre dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlıkla karşı karşıya bulunuyor. Her yıl 3 milyondan fazla çocuk ise açlığa bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor. Beş yaş altındaki çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’inin temelinde yetersiz beslenme yer alıyor.
Üretilen gıdanın üçte biri kayboluyor ya da çöpe gidiyor
Dünyada milyarlarca insan temel gıdaya erişmekte zorlanırken, insanlar için üretilen gıdanın yaklaşık üçte birine denk gelen 1,3 milyar tonluk bölüm ya israf ediliyor ya da kayboluyor.
Gıda israfında ülkelerin profilleri de dikkat çekiyor. Çin, yıllık 108 milyon tonu aşan israfla ilk sırada yer alıyor. Pakistan, kişi başına 122 kilogramlık israfla bireysel tüketimde en yüksek oranlardan birine sahip. Amerika Birleşik Devletleri ise 24 milyon tonluk israfla öne çıkarken, burada temel etkenin nüfustan çok aşırı tüketim alışkanlıkları olduğu belirtiliyor.
Mısır, kişi başına 155 kilogramlık gıda kaybıyla dünya genelindeki en yüksek oranlardan birini kaydediyor. Nijerya ve Brezilya gibi ülkelerde ise israfın temel kaynağını tüketiciden çok; yetersiz depolama, verimsiz taşıma sistemleri ve altyapı eksiklikleri nedeniyle tarladan sofraya ulaşamayan ürünler oluşturuyor.
