Kent merkezine 18 kilometre uzaklıktaki Örencik Mahallesi yakınlarında bulunan Göbeklitepe, ilk kez 1963 yılında İstanbul ve Chicago üniversitelerinden araştırmacılar tarafından yüzey çalışmaları sırasında fark edildi. Somut bulgular ise 1986 yılında tarlasını süren bir çiftçinin bulduğu heykelle ortaya çıktı. Şanlıurfa Müzesi ve Alman Arkeoloji Enstitüsü iş birliğiyle yürütülen kazılarda, Neolitik döneme ait boyları 3–6 metre, ağırlıkları 40–60 ton olan T biçimli dikili taşlar ve 65 santimetre uzunluğunda insan heykeli gibi eserler gün yüzüne çıkarıldı.
UNESCO ve resmi açılış
Göbeklitepe, 2 Temmuz 2018’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girdi. Koruma ve çevre düzenlemesinin ardından resmi açılışı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla 8 Mart 2019’da gerçekleştirildi. Açılışın ardından “Göbeklitepe Yılı” ilan edilmesi, yerli ve yabancı turist ilgisini önemli ölçüde artırdı. Şanlıurfa Müzesi Müdürü Celal Uludağ, kazı çalışmalarının insanlık tarihi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Uludağ, Göbeklitepe’deki dikili taşların üzerindeki sembollerin dönemi aydınlattığını, Neolitik dönem insanının yaşam, inanç ve tarımsal gelişmelerine dair önemli bilgiler sunduğunu ifade etti.
Türkmenistan’dan gelen Amangul Oazova, Göbeklitepe’nin kendisini çok etkilediğini belirterek, ülkesine döndüğünde burayı herkese tavsiye edeceğini söyledi. Filistinli Nıbai Khalil ise buradaki yapılar karşısında farklı hissettiğini ve herkesin görmesi gerektiğini dile getirdi.
