Rize'nin Çamlıhemşin ilçesinde bulunan ve Karadeniz'in en önemli doğal mirasları arasında gösterilen Çat Vadisi'ndeki asırlık şimşir ormanları, yıllardır etkisini sürdüren hastalıklar ve şimşir güvesi istilası nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Uzmanlar ve bölge halkı, doğal mirasın korunması için kapsamlı rehabilitasyon çalışmalarının bir an önce hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Çamlıhemşin'e bağlı Meydan köyü sınırları içerisinde yer alan ve bazıları 300 ila 800 yıllık geçmişe sahip olduğu belirtilen şimşir ağaçlarının önemli bir bölümü kururken, bir zamanlar yemyeşil görüntüsüyle dikkat çeken ormanlarda bugün çok sayıda kuru ağaç göze çarpıyor. Bölge sakinleri ile doğaseverler, kalan sağlıklı ağaçların korunmasının yanı sıra yeni nesil şimşirlerin yetiştirilmesi için tohumdan fidan üretiminin desteklenmesini talep ediyor.
Hastalık ve Şimşir Güvesi Büyük Tahribat Oluşturdu
Uzmanların değerlendirmelerine göre, 2010 yılından itibaren bölgede etkisini artıran şimşir yanıklığı hastalığı ile şimşir güvesi (Cydalima perspectalis), ormanlardaki tahribatın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Hastalık ve zararlı istilası nedeniyle yapraklarını kaybeden çok sayıda şimşir ağacı zamanla kururken, Çat Vadisi'nin doğal ekosistemi de ciddi zarar gördü. Bölgede yaşanan kayıpların yalnızca ağaçlarla sınırlı olmadığı, biyolojik çeşitlilik açısından da önemli risk oluşturduğu ifade ediliyor.
"Bu Sadece Birkaç Ağacın Yok Oluşu Değil"
Şimşir ormanlarında incelemelerde bulunan Cengiz Ekşioğlu, yaşanan tahribatın Karadeniz'in doğal mirası açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
Ekşioğlu, "Bu sadece birkaç ağacın değil, Karadeniz'in doğal mirasının yok oluşudur. Bu eşsiz şimşir ormanlarını yeniden canlandırmak için vakit kaybetmeden harekete geçilmeli. Tohumdan üretilecek fidanlarla yeni bir restorasyon süreci başlatılması büyük önem taşıyor." ifadelerini kullandı.
Kurumlara Ortak Mücadele Çağrısı
Şimşir ormanlarının korunması konusunda kurumlar arasında daha güçlü bir koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu belirten Ekşioğlu, bölgeden geçen Rize İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'ne ait bir araçtaki görevlilere yürütülen çalışmalarla ilgili soru yönelttiğini, aldığı cevabın kendisini üzdüğünü söyledi.
Ekşioğlu, böylesine önemli bir doğal mirasın korunabilmesi için ilgili kurumların ortak hareket etmesi ve kapsamlı bir çalışma yürütmesi gerektiğini ifade etti.
Bilimsel Çalışmalar Umut Veriyor
Öte yandan Çat Vadisi'ndeki şimşir ormanlarının yeniden canlandırılması amacıyla Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi akademisyenleri tarafından TÜBİTAK destekli projeler kapsamında yürütülen bilimsel çalışmalar umut verici sonuçlar ortaya koyuyor.
Yerel toprak mikroorganizmalarından geliştirilen biyolojik mücadele yöntemlerinin uygulandığı bazı alanlarda, kuruma tehlikesi yaşayan şimşir ağaçlarının yeniden sürgün verdiği, yapraklandığı ve tohum oluşturmaya başladığı gözlemlendi.
Uzmanlar, bu sonuçların doğru yöntemlerle yürütülecek uzun vadeli çalışmalar sayesinde Çat Vadisi'ndeki şimşir ormanlarının yeniden canlandırılabileceğini gösterdiğini belirtiyor.
Uzmanlardan Uzun Vadeli Rehabilitasyon Önerisi
Uzmanlar, biyolojik mücadele uygulamalarının yaygınlaştırılması, düzenli bakım ve izleme çalışmalarının sürdürülmesi ile doğal gençleştirme faaliyetlerinin desteklenmesinin büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Ayrıca tohumdan fidan üretimiyle yeni şimşirlerin yetiştirilmesi ve doğal popülasyonun güçlendirilmesi amacıyla uzun vadeli rehabilitasyon programlarının uygulanması gerektiği ifade ediliyor.
Gelecek Nesillere Aktarılması Hedefleniyor
Çat Vadisi'nde bulunan asırlık şimşir ormanlarının yalnızca Rize için değil, Karadeniz'in doğal ekosistemi ve Türkiye'nin biyolojik çeşitliliği açısından da büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.
Doğaseverler ve bölge halkı, kalan sağlıklı ağaçların korunması, hastalık ve zararlılarla etkin mücadele edilmesi, kuruyan alanların yeniden ağaçlandırılması ve bilimsel çalışmaların kararlılıkla sürdürülmesi çağrısında bulunurken, uzmanlar kapsamlı koruma programlarının uygulanması halinde dünya ölçeğinde önem taşıyan Çat Vadisi şimşir ormanlarının yeniden eski canlılığına kavuşabileceğini belirtiyor.
