Lazca Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Anadolu ve Mezopotamya toprakları tarih boyunca farklı halklara ve dillere ev sahipliği yaptı. Ancak modern ulus devlet anlayışıyla birlikte birçok yerel dil gerileme sürecine girdi. Doğu Karadeniz’de konuşulan Lazca da bu diller arasında yer alıyor.
UNESCO’nun 4 Mart 2025 tarihli verilerine göre dünyada 8 bin 324 dil konuşuluyor ya da işaret dili olarak kullanılıyor. Bunların yaklaşık 7 bini hâlen aktif durumda. “Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası”na göre ise Türkiye’de 15 dil yok olma riski altında bulunuyor. Romeika, Hemşince ve Lazca bu listeye dahil ediliyor.
Fındıklı Belediyesi’nden Dil Atölyesi Hamlesi
Rize’nin Fındıklı ilçesinde belediye tarafından kurulan dil atölyelerinde, yabancı dillerin yanı sıra Lazca ve Hemşince dersleri de veriliyor. Amaç, yerel dillerin genç kuşaklara aktarılmasını sağlamak ve kültürel mirası korumak.
21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Belediye Başkanı Çervatoğlu, Lazca’nın geleceğe taşınması için uzun süredir çaba gösterdiklerini belirtti. Dilin bir kimlik ve kültür taşıyıcısı olduğuna işaret eden Çervatoğlu, egemen kültür baskısının yerel dilleri zayıflattığını savundu.
“Diller Birleştiricidir”
“Ne Kürtçe ne de Lazca bölücülüktür” diyen Çervatoğlu, dillerin halklar arasında köprü kurduğunu ifade etti. Çervatoğlu, dillerin yaşatılmasının toplumsal barışa katkı sunduğunu vurgulayarak şu değerlendirmede bulundu:
“Diller bölücü olamaz. Bölücü olan anlayış, halkları birbirine düşman etmeye çalışandır. Lazca bir dergi çıkarmak ya da Lazca şarkı söylemek bölücülük değildir. Tam tersine bu, kültürel zenginliği yaşatmaktır.”
“Yasakçı Zihniyet Ortadan Kalkmalı”
Geçmişte anadil kullanımına yönelik baskıların yaşandığını hatırlatan Çervatoğlu, ilkokul döneminde Türkçe bilmediği için zorluklar yaşadığını dile getirdi. Anadilin yasaklanmasının toplumsal hafızada derin etkiler bıraktığını belirten Çervatoğlu, demokratik bir ortamda tüm dillerin özgürce konuşulması gerektiğini söyledi.
Fındıklı’da yürütülen çalışmaların yalnızca bir dil kursu faaliyeti olmadığını belirten Çervatoğlu, bunun kültürel varlığın korunmasına yönelik bir mücadele olduğunu ifade etti.
Karadeniz’de Laz, Hemşin, Rum, Gürcü, Çerkez ve Megrel topluluklarının birlikte yaşadığına dikkat çekilirken, yerel dillerin korunmasının bölgenin kültürel çeşitliliği açısından kritik öneme sahip olduğu vurgulanıyor.
Fındıklı Belediyesi’nin attığı adımlar, Lazca’nın gelecek kuşaklara aktarılması konusunda yerel yönetimlerin rolünü bir kez daha gündeme taşıyor.
