Depreme dayanıklı hâle getirilmesi için özel mühendislik tekniklerinin uygulandığı ve yaklaşık 600 milyon liraya mal olan restorasyonun ardından kapılarını açan tarihî yapı, hem mimarisi hem de geçmişiyle "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılıyor.
Açılışa İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve protokol üyeleri katılırken, iki bakan ilk cuma namazını da tarihî camide kıldı. Yakutiye ilçesi Kongre Caddesi üzerindeki Demirciler Çarşısı'nda bulunan Fetih Camii, Erzurum'un en önemli tarihî yapılarından biri olarak yeniden ibadete açıldı. Yaklaşık iki yıldır süren restorasyon sürecinin tamamlanmasıyla kapılarını açan cami, sadece dinî bir yapı değil, aynı zamanda Erzurum'un çok katmanlı tarihini yansıtan önemli bir kültür mirası olarak öne çıkıyor. Restorasyon talimatı Erzurum Valisi olduğu dönemde verildi. Fetih Camii'nin kapsamlı restorasyon süreci, o dönem Erzurum Valiliği görevini yürüten İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla başlatıldı. Restorasyon çalışmaları Erzurum Valiliği koordinasyonunda yürütülürken, tarihî yapının hem özgün kimliğinin korunması hem de geleceğe güvenli şekilde taşınması hedeflendi. Yaklaşık iki yıl süren çalışmaların ardından tamamlanan restorasyonun açılışı ise İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi ile Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in katılımıyla gerçekleştirildi. Açılışın ardından iki bakan tarihî camide cuma namazını eda etti.
Yaklaşık 600 milyon liralık restorasyon
Edinilen bilgilere göre restorasyon çalışmaları yaklaşık 600 milyon liraya mal oldu. Çalışmalar kapsamında yalnızca tarihî yapının estetik görünümü yenilenmedi. Öncelikle yapının deprem güvenliği ele alındı. Uzman ekipler tarafından uygulanan özel mühendislik teknikleriyle tarihî yapı depreme karşı güçlendirildi. Taşıyıcı sistemlerin sağlamlaştırılmasının ardından restorasyon uygulamalarına geçildi. Bu kapsamda; çatı tamamen yenilendi, ısı ve su yalıtımı yapıldı, sonradan eklenen uygunsuz bölümler kaldırıldı, kemer ve tonozlarda güçlendirme gerçekleştirildi, taş yüzeylerde enjeksiyon, derz ve konservasyon uygulamaları yapıldı, dış cephe temizlendi, drenaj sistemi yenilendi, özgün zemin ortaya çıkarıldı, iç mekândaki tarihî freskler koruma altına alındı ve sıvaların altından tarihî freskler çıktı.
18. yüzyılda kilise olarak inşa edildi
Fetih Camii'nin kesin inşa tarihi bilinmiyor. Yapı üzerindeki kitabenin günümüze ulaşmaması nedeniyle kesin tarih tespit edilemese de mimari özellikleri ve kullanılan malzemeler dikkate alındığında 18. yüzyılda kilise olarak inşa edildiği kabul ediliyor. Uzun yıllar kilise olarak kullanılan yapı, 1997 yılında camiye dönüştürülerek "Fetih Camii" adıyla ibadete açıldı. 10 Haziran 1977 tarihinde A-601 sayılı kararla kültür varlığı olarak tescil edilen eser, Erzurum'un korunması gereken en önemli tarihî yapıları arasında yer alıyor.
“Erzurum'un Ayasofyası" deniliyor
Fetih Camii kamuoyunda zaman zaman "Erzurum'un Ayasofyası" olarak anılıyor. Bu benzetmenin temelinde iki yapının da ilk olarak Hristiyan ibadethanesi olarak inşa edilmesi, daha sonra camiye dönüştürülmesi ve Bizans kilise mimarisine ait bazı özellikleri taşıması bulunuyor. Her iki yapıda da apsis düzeni, kemer sistemi ve fresk kalıntıları yer alırken, restorasyon süreçlerinde bu tarihî resimlerin korunmasına özel önem verildi. Bununla birlikte tarihçiler, Fetih Camii ile Ayasofya arasında doğrudan tarihî veya mimari bir bağ bulunduğuna ilişkin bilimsel bir kanıt olmadığını belirtiyor.
"Erzurum'un Ayasofyası" ifadesi, yapının tarihî dönüşümü ve kültürel değeri nedeniyle kullanılan sembolik bir tanımlama olarak değerlendiriliyor.
Fetih Camii'nin yeniden ibadete açılması, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin 24 Temmuz 2020'de yeniden ibadete açılışının 6'ncı yıl dönümüne denk geldi. Bu yönüyle açılış, tarihî ve sembolik açıdan da dikkat çekti.
* Tüm hakları saklıdır. Bu sitede yer alan yazı, haber, fotoğraf, video ve sair dokümanların, bireysel kullanım dışında izin alınmadan kısmen veya tamamen kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması, yayımlanması ve dağıtılması kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem yapılacaktır.