Dünyanın farklı ülkelerinden yüzlerce fizikçinin görev aldığı LZ Karanlık Madde Deneyi, Güney Dakota'daki Sanford Yeraltı Araştırma Tesisi'nde çalışmalarını sürdürüyor.
Yerin yaklaşık 1,5 kilometre altında bulunan LZ dedektöründe 220 günlük verinin analiz edilmesi sırasında olağandışı bir parçacık etkileşimi belirlendi.Araştırmacılara göre bu bulgu, karanlık maddenin keşfedildiği anlamına gelmiyor.
Ancak elde edilen olayın bilinen parçacıkların oluşturduğu etkileşimlerden farklı özellikler taşıması, araştırmanın dikkatle sürdürülmesine neden oldu.NASA’nın yeni nesil uzay teleskobu Roman uzaya gönderildiKARANLIK MADDENİN İZLERİ NASIL ARANIYOR?Karanlık madde doğrudan gözlemlenemiyor.
Bunun temel nedeni ışıkla etkileşime girmemesi; yani ışık yaymaması, soğurmaması veya yansıtmaması.
Buna karşın galaksilerin ve yıldızların hareketleri üzerindeki kütle çekim etkileri, evrende görünmeyen bir madde bileşeninin bulunduğuna dair güçlü kanıtlar sunuyor.Fizikçilerin uzun süredir üzerinde çalıştığı olasılıklardan biri, WIMP adı verilen ve normal maddeyle son derece zayıf etkileşime girdiği düşünülen parçacıklar.Teoriye göre bu tür bir parçacık bir atomun çekirdeğine çarptığında çok küçük miktarda enerji açığa çıkabilir.
Karanlık madde deneylerinin amacı da son derece nadir gerçekleşmesi beklenen bu etkileşimleri yakalayabilmek.LZ DEDEKTÖRÜ NEDEN YERİN 1,5 KİLOMETRE ALTINDA?LZ deneyi, parçacıkların ksenon atomlarıyla olası etkileşimlerini tespit etmek için 7 tondan fazla sıvı ksenon kullanıyor.
Bir parçacık ksenonla etkileşime girdiğinde ortaya çıkan ışık ve elektrik sinyalleri analiz edilerek olayın özellikleri belirleniyor.Dedektörün yerin derinliklerine kurulması ise rastgele bir tercih değil.
Araştırmacılar, yer altında çalışarak uzaydan gelen kozmik radyasyonun oluşturabileceği parazitleri mümkün olduğunca azaltıyor.
Sistemin çevresindeki su tabakası da karanlık madde sinyaliyle karıştırılabilecek diğer parçacıkların etkisini bastırmaya yardımcı oluyor.Kullanılan ksenonun radyoaktif kirleticilerden arındırılması da deneyin hassasiyetini artıran önlemler arasında bulunuyor.Uzayda 20 yıldır süren haksızlık: Plüton'un elinden alınan 'gezegen' unvanı için NASA devrede220 GÜNLÜK VERİDE YALNIZCA BİR OLAYGazete Oksijen’in New York Times’a dayandırdığı habere göre, araştırmacılar, 220 günlük gözlem boyunca dedektörde kaydedilen olayları ayrıntılı biçimde inceleyerek bilinen parçacıklarla açıklanabilecek etkileşimleri eledi.İlk değerlendirmelerde karanlık maddeyle ilişkilendirilebilecek bir sonuç elde edilmedi.
Ancak ekip, daha farklı teorik modelleri de hesaba kattığında 16 Haziran 2023'te gerçekleşen tek bir olay üzerinde durmaya başladı.Araştırmacıların hesaplamalarına göre söz konusu olayın ortaya çıkma ihtimali yaklaşık 400'de 1.
Parçacığın ksenon atomunun çekirdeğiyle etkileşiminin kaydedilmesi, olayın nedenini anlamaya yönelik yeni bir araştırma başlattı.TEK SİNYAL KEŞİF İÇİN YETERLİ DEĞİLLZ ekibi, söz konusu sinyalin karanlık maddeden kaynaklandığının henüz söylenemeyeceğinin altını çiziyor.
Olayın, özellikleri henüz tam olarak anlaşılmamış sıradan bir parçacık etkileşiminden kaynaklanma ihtimali de bulunuyor.Bununla birlikte araştırmacılar çalışmayı genişletmiş durumda.
Deneyin ilerleyen aşamalarında, mevcut analizde incelenen veri miktarının yaklaşık dört katına ulaşan yeni veriler toplandığı belirtiliyor.Yapay zeka 100 milyonluk ihtimali 40'a indirdi: NASA roketi daha ucuza üretilebilecekİtalya ve Çin'de sıvı ksenon teknolojisini kullanan benzer deneyler de çalışmalarını sürdürüyor.
Farklı araştırmalardan gelecek sonuçların aynı sinyalin kaynağına ilişkin daha net bir tablo ortaya koyması bekleniyor.Bilim insanları için şimdilik en kritik aşama daha fazla verinin analiz edilmesi.
Tek bir olay karanlık maddenin keşfi anlamına gelmese de, uzun süredir çözülemeyen bu kozmik bilmecede araştırmacıların üzerinde durduğu önemli bir ipucu niteliği taşıyor.