Trabzon’un Tarihi Sokakları ve Kültürel Mirası Konuşuldu
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen söyleşi, Hamamizade İhsan Bey Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi. “Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları” başlıklı programa akademisyenler, öğrenciler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri yoğun ilgi gösterdi.
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sonay Çevik’in konuk olduğu programın moderatörlüğünü, KTÜ Mimarlık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nilhan Vural üstlendi.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları tarafından yayımlanan Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları kitabının yazarı Prof. Dr. Sonay Çevik, çalışmasının ortaya çıkış sürecini de katılımcılarla paylaştı. Çevik, yüksek lisans tezi olarak başlayan araştırmasını, danışmanının yönlendirmeleriyle doktora tezi kapsamında genişleterek ayrıntılı bir çalışmaya dönüştürdüğünü belirtti.
“Trabzon’da Sokaklar Evimizin Bir Uzantısıdır”
Trabzon sokaklarını farklı kılan özelliklere değinen Prof. Dr. Sonay Çevik, sokakların yalnızca ulaşımı sağlayan alanlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Kentsel dönüşüm ve tasarım süreçlerinde yerin ruhunun korunmasının önemine dikkat çeken Çevik, Trabzon’da sokakların evlerin ve bahçelerin bir uzantısı olarak görüldüğünü ifade etti.
Trabzon’un geleneksel kent yaşamında sokakların sosyal ilişkilerin geliştiği, komşuluk bağlarının güçlendiği ve insanların günlük yaşamlarını paylaştığı alanlar olduğunu belirten Çevik, sokakların insanları yalnızca bir noktadan diğerine ulaştırmadığını, aynı zamanda yaşamın bir parçası olduğunu dile getirdi.
Çevik, araştırmaları sırasında Trabzon sokaklarını öncelikle sokaklar ve çıkmaz sokaklar olarak sınıflandırdıklarını, ardından düz, eğri ve merdivenli sokaklar şeklinde üç grupta incelediklerini aktardı. Kentte farklı bölgelerde karşılaşılan ve “L tipi sokaklar” olarak adlandırılan özgün sokak biçimlerinin de araştırmada dikkat çeken unsurlar arasında yer aldığını söyledi.
Trabzon Sokaklarının Şekillenmesinde Topoğrafya Etkisi
Trabzon’un kendine özgü tarihi ve kültürel karakterinin sokak dokusuna yansıdığını belirten Prof. Dr. Sonay Çevik, kentin coğrafi yapısının sokakların oluşumunda önemli rol oynadığını ifade etti.
Çarşı Mahallesi’ndeki yatay sokaklardan dikey sokaklara kadar pek çok örneğin topoğrafyanın etkisiyle şekillendiğini belirten Çevik, denizin de Trabzon’un kent kimliğini belirleyen temel unsurlardan biri olduğunu vurguladı.
Trabzon’da yeşil alanların kullanımı, çeşmeler, sokakların biçimlenişi ve kapı önlerinde oluşan yaşam alanlarının kentin sosyal dokusunu güçlendirdiğini dile getiren Çevik; meydancıklardaki hareketliliğin, çıkmaların ve cumbaların da Trabzon’a özgü mimari özellikler arasında bulunduğunu kaydetti.
Sokaklarda kullanılan malzeme, doku ve renklerin önemine de değinen Çevik, yeşil rengin Trabzon sokaklarının görünümünde öne çıktığını ifade etti.
Sokak Sakinlerinin Anlatımları Kitaba Yansıdı
Kitabını hazırlarken Trabzon’un farklı ilçelerinde sokak sakinleriyle birebir görüştüğünü anlatan Prof. Dr. Sonay Çevik, mahalle sakinlerinin evleri, sokakları ve gündelik yaşamlarına ilişkin aktardıkları bilgileri araştırmasına dahil etti.
Görüşmelerden elde edilen anlatımlar doğrultusunda evlere ve sokaklara ilişkin çizimler ve krokiler hazırladığını belirten Çevik, çalışmanın Trabzon’un mimari mirasının yanı sıra sosyal ve kültürel yaşamını da ortaya koyduğunu vurguladı.
Söyleşi Soru-Cevap ve Kitap İmzasıyla Sona Erdi
Trabzon’un kaybolmaya yüz tutan sokaklarını, geleneksel kent kültürünü ve mahalle yaşamını gündeme taşıyan söyleşi, katılımcıların sorularının yanıtlanmasıyla devam etti.
Programın sonunda Prof. Dr. Sonay Çevik, Trabzon Sokakları: Kayıp Sokaklar ve Yaşayanları adlı kitabını imzalayarak katılımcılara hediye etti.
Trabzon’un tarihi sokaklarının mimari, kültürel ve sosyal yönleriyle ele alındığı etkinlik, kentin geçmişten günümüze uzanan kent hafızasının korunmasının önemini bir kez daha ortaya koydu.
Trabzon Büyükşehir Belediyesi Basın Servisi