Ankara ile Bağdat arasında son dönemde hız kazanan ilişkiler, enerji alanında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. İki ülke arasında yürütülen temaslarda, Irak'ın yalnızca güneydeki petrol sahalarından değil, kuzeydeki hatlar üzerinden de ihracat yapabilmesini sağlayacak projeler öne çıkıyor.
Türkiye'nin öncülüğünde geliştirilen bu adımların, Irak ve Suriye'nin enerji altyapısını güçlendirmesi ve Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltması hedefleniyor."IRAK'IN TEK BAŞINA BİR ŞEY YAPMASI MÜMKÜN DEĞİL"
Türkiye ile Irak heyetlerinin siyasi, askeri ve ekonomik alanlarda yürüttüğü çalışmalar, liderler düzeyinde imzalanan anlaşmalarla somut bir aşamaya taşındı.
Görüşmelerde birçok başlık ele alınırken, enerji iş birliği sürecin en önemli gündem maddesi olarak öne çıkıyor.
Tarafların açıklamaları da petrol, boru hatları ve enerji arz güvenliği konularında ortak bir yol haritası oluşturulduğunu gösteriyor.
TRT Haber'e konuşan ORSAM Irak Çalışmaları Koordinatörü Feyzullah Tuna Aygün, son yıllarda yaşanan kimi gelişmelerle birlikte Bağdat Hükümeti'nin dış politikada kendini sınırlayan takozlardan kurtulmaya başladığını vurguladı.
Aygün, Irak'ın bölgesel iş birliklerini artırmayı hedeflediğini, bu süreçte en önemli projelerden birinin ise Kalkınma Yolu olduğunu ifade etti.
Irak'ın bu proje ve masadaki diğer başlıkların hayata geçebilmesi için tek başına bir şeyler yapabilmesi pek mümkün görünmediğini ima eden Aygün, Türkiye'nin bölgesindeki en önemli güçlerden biri olarak tam da burada devreye girdiğini belirtti.
Önemli bir parantez açan Aygün, yakın bir zaman öncesine kadar Irak medyasında "Türkiye suyumuzu kesecek. 48 saat içinde sular bitecek" tarzı gerçek olmayan haberler yapıldığını anımsattı.
Aygün, bu haberleri Ankara-Bağdat arasındaki muhtemel olumlu seyri bozmak isteyenlerin yaptırdığına dikkati çekerek, heyetler arası görüşmeler ve nihayetinde liderler arasındaki güven tesis edilince tüm bunların hızla geride kaldığını vurguladı. "IRAK'IN ALTERNATİF BAŞKA BİR KALEMİ YOK"
Bugün masadaki en önemli başlıklardan birinin Irak'ın kuzeyinden petrol satışı olduğunu ekleyen Aygün, "Irak temel olarak güneydeki sahadan elde ettiği petrolü satıyor.
ABD-İsrail-İran savaşı başlamadan önce buradan günlük 4,5 milyon varil petrol satışı oluyordu.
Ancak savaşla birlikte ciddi düşüşler oldu.
Günlük 4,5 milyon varil gibi önemli bir rakam aylık 30 milyon varil seviyesine geriledi.
Bu bilgiyi sürecin mali boyutuyla birlikte okumak gerek.
Irak'ın gelirlerinin yüzde 90'ı petrol satışından elde ediliyor.
Buradaki sorun doğrudan hazineyi ve aslında ülkedeki her şeyi olumsuz etkiyor.
Kriz derin yaşanıyor çünkü petrol satışı olmadığında Irak'ın buna alternatif olabilecek başka bir kalemi bulunmuyor." dedi.
Irak'ın petrolde yeni bir sürece gireceğine değinen Aygün açıklamasında, "Türkiye burada devreye giriyor.
Irak'ın kuzeydeki hattının tekrar cazip hale gelmesinin önünü açmak istiyor.
Ki aslında bu boru hattı Irak'ın güneyinden kuzeyine ulaşacak bir hattın yeniden işlemesini mümkün kılıyor.
Eğer evdeki hesap çarşıya uyarsa, Irak güney sahalarındaki petrolü ülkenin kuzeyinden de satabilecek.
Açık kaynaklara göre yüzde 10 ile sınırlı olan kuzeyden satış böylece yüzde 50'ye çıkabilecek.
Bu da Irak hazinesi için çok değerli bir kazanç anlamına gelecek." ifadelerine yer verdi.
HÜRMÜZ DÜĞÜMÜNE TÜRKİYE-IRAK ORTAKLIĞI ÇÖZÜM OLABİLİR
"Türkiye ile Irak'ın yakınlaşmasının bu iki ülkeden çok daha geniş bir coğrafyayı olumlu etkileyeceğini" vurgulayan Aygün, Körfez ülkelerinden dünyaya dağıtılan petrolün savaş nedeniyle Hürmüz'de sıkışıp kaldığını hatırlattı.
Hürmüz'de işlerin düzelse bile eski düzenin kalıp kalmayacağını da koca bir soru işareti olduğuna değinen Aygün, İran'ın da ABD'nin de Hürmüz'deki geçişlerden para alabileceğini belirtti.
Türkiye'nin desteğiyle Irak'taki mevcut altyapının geliştirilmesi, daha modern hale getirilmesi ve nihayetinde iyi işler bir modele bürünmesinin Körfez coğrafyasını da doğrudan etkileyeceğini anlatan Aygün, "Hürmüz'e sıkışan Orta Doğu ve Körfez petrolü Irak üzerinden açılacak hatla farklı coğrafyalara dağılabilir." dedi.
Aygün değerlendirmesinin sonunda şu ifadeler yer verdi:
"Irak'taki hatlar için Türkiye'nin kritik önemde olduğundan bahsettik.
Ancak süreç bununla sınırlı değil.
Bilindiği üzere Irak'ın Kerkük sahalarındaki ham petrolü Suriye üzerinden Akdeniz'deki Banyas Limanı'na ulaştırdığı bir hat da vardı.
Ki bu enerji hattı 2003'teki ABD işgali sırasında hasar almış ve uzun süre kapalı kalmıştı. Şimdi bu hattın da yeniden işler hale getirilmesi gündemde. 30 aylık bir çalışmayla ayağa kaldırılabileceği konuşuluyor.
Elbette burada da Türkiye'nin bir şekilde rolü olacak.
Gerek Irak gerek Suriye yönetimleriyle ilişkisi farklı bir boyuta evrilen Ankara'nın bu süreçte de aktif rol oynaması bekleniyor.
Bölgedeki ekonomi ve enerji mimarisinin işler halde kalmasının en temel sebebi Hürmüz'ün açık olması ve herkes tarafından bir şekilde kullanılabilmesiydi. Şimdi bu durum ortadan kalktı.
Puzzle'ın en büyük parçası hasar gördü.
Bu nedenle alternatif bir hat hayati önemde. İşte Türkiye'nin Irak'la inşa etmek istediği bu yeni süreç, bahsettiğimiz yeniden dizaynın en önemli yapı taşlarından biri olacak."
