Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) Eylül 2026 Petrol Piyasası Raporu, küresel enerji piyasasında arz kesintilerinin etkisinin giderek büyüdüğünü ortaya koydu.Rapora göre, ABD ile İran arasındaki müzakerelerde süren çıkmazın petrol akışlarının normalleşmesini 2027'ye ötelemesi, Orta Doğu'daki üretim kayıpları ve yükselen akaryakıt fiyatları küresel petrol tüketimi üzerinde ciddi baskı oluşturuyor.IEA, küresel petrol talebinin 2026'da günlük 2,5 milyon varil azalacağını tahmin etti.
Böylece geçen ayki tahmin günlük 940 bin varil aşağı yönlü revize edildi.
Kuruluş, 2027'de ise talebin günlük 2,6 milyon varil toparlanarak bu yılki kaybı büyük ölçüde telafi etmesini bekliyor.KÜRESEL ARZDA 5,7 MİLYON VARİLLİK KAYIPKüresel petrol üretimi ağustosta bir önceki aya göre günlük 1,6 milyon varil azalarak 100,1 milyon varile geriledi.Körfez bölgesinde günlük 10 milyon varilden fazla üretimin güvenlik riskleri nedeniyle devre dışı kalması, küresel arz üzerindeki baskının başlıca nedenlerinden biri oldu.IEA, küresel petrol arzının 2026 genelinde günlük ortalama 100,7 milyon varile gerilemesini ve geçen yıla kıyasla günlük 5,7 milyon varillik düşüş yaşanmasını bekliyor.
Körfez'deki üretimin tam anlamıyla toparlanmasının 2027'ye ertelendiği belirtilirken, küresel üretimin gelecek yıl günlük yaklaşık 8 milyon varil artacağı tahmin ediliyor.BRENT PETROL 113 DOLARI AŞTIArz kesintileri petrol fiyatlarında da sert yükselişe yol açtı.Kuzey Denizi Dated Brent petrolünün ortalama fiyatı ağustosta varil başına 91 dolara yükselirken, fiyat 9 Eylül'de 113,48 dolara kadar çıktı.
IEA, raporun hazırlandığı sırada Brent vadeli kontratlarının yaklaşık 105 dolardan işlem gördüğünü ve bunun savaş öncesi seviyelerin yüzde 45 üzerinde olduğunu bildirdi.ASIL SIKIŞIKLIK DİZELDERaporda, ham petroldeki fiyat artışından daha büyük baskının rafine petrol ürünlerinde yaşandığına dikkat çekildi.Küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 30'unu oluşturan dizel ve motorin fiyatları ABD'de eylül ayının başında varil başına 200 doların üzerine çıktı.
Bu seviye savaş öncesine göre yüzde 94'lük artışa karşılık gelirken Avrupa ve Asya piyasalarında da benzer bir tablo görüldü.Ham petrol ile rafine ürün fiyatları arasındaki farkın açılması, Atlantik havzasındaki rafineri marjlarını rekor seviyelere taşıdı.Körfez ülkelerinin rafine ürün ve LPG ihracatı, şubat ayına kıyasla yaklaşık yüzde 60, yani günlük 3,7 milyon varil azaldı.
Körfez ülkeleri ile Rusya'nın toplam dizel ve motorin net ihracatı ise ağustosta şubat ayına göre günlük 1,6 milyon varil daha düşük gerçekleşti.PETROL STOKLARINDA 507 MİLYON VARİLLİK ERİMEArz kesintilerinin etkisini bugüne kadar büyük ölçüde petrol stokları sınırladı.
Ancak IEA, bu tamponun da hızla küçüldüğüne işaret etti.Küresel gözlemlenen petrol stokları yalnızca ağustosta 95 milyon varil azaldı.
Böylece savaşın başlangıcından bu yana toplam stok kaybı 507 milyon varile ulaştı.Bu rakam günlük ortalama 2,8 milyon varillik stok çekişine karşılık gelirken, yalnızca ağustos ayında stoklardaki düşüş günlük ortalama 3,1 milyon varil olarak gerçekleşti.SON 60 YILIN EN BÜYÜK ŞOKLARI ARASINDAIEA'ya göre 2026'da küresel petrol talebinde beklenen günlük 2,5 milyon varillik düşüş, son 60 yılda görülen en büyük petrol talebi şoklarıyla karşılaştırılabilecek büyüklükte.Mevcut krizi geçmiş dönemlerden ayıran unsur ise talepteki düşüşün yalnızca ekonomik aktivitedeki zayıflamadan kaynaklanmaması.
Arz kısıtları, petrol ve rafine ürün akışlarındaki kesintiler ile yüksek yakıt fiyatları da tüketimi doğrudan aşağı çekiyor.IEA'DAN "DAHA FAZLA SIKILAŞMA" UYARISIIEA, stokların azalması ve küresel rafinaj sisteminin kapasite sınırlarına yaklaşması nedeniyle piyasadaki kırılganlığın arttığını vurguladı.Orta Doğu'daki çatışmaların yanı sıra Rusya-Ukrayna Savaşı'nın rafineri ve ürün akışları üzerindeki etkisinin de baskıyı artırdığı belirtilirken, petrol akışlarının normalleşmesi için jeopolitik gerilimlerin azaltılmasının kritik önem taşıdığı ifade edildi.Ajans, mevcut koşulların sürmesi halinde küresel petrol piyasasında daha fazla sıkılaşma yaşanabileceği ve yüksek fiyatların talebi daha da aşağı çekebileceği uyarısında bulundu.
