Microsoft’un Çin macerası sessiz ama kapsamlı bir dönüşümden geçiyor.
Bir dönem ülkeyi en önemli büyüme pazarlarından biri olarak gören ABD’li teknoloji devi, jeopolitik gerilim, yerli yazılım hamlesi ve düşük gelir katkısı nedeniyle operasyonlarını yıllardır küçültüyor.Şirket kayıtlarına göre Microsoft, son beş yılda Çin’de en az 15 şube ve ortak girişimi kapattı.
Bu geri çekilmenin arkasında yalnız maliyet baskısı değil, Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabetinin giderek sertleşmesi de bulunuyor.Çin’den tamamen çıkmak bile masaya geldiMicrosoft yönetiminin 2023 yılında Çin pazarından tamamen çıkma ihtimalini değerlendirdiği belirtiliyor. Şirket içindeki bazı yöneticiler, Çin operasyonlarının giderek daha fazla jeopolitik risk taşırken ekonomik karşılığının sınırlı kaldığı görüşündeydi.
Microsoft’un 2024 yılında yaptığı açıklamaya göre Çin, şirketin küresel gelirinin yalnızca yüzde 1,5’ini oluşturuyordu.Bu oran, dünyanın en büyük teknoloji pazarlarından biri için oldukça düşük bir katkıya işaret ediyor.
Ancak şirket sonunda tamamen çıkış yerine daha küçük ve daha seçici bir Çin operasyonuyla devam etmeyi tercih etti.Yerli yazılım Microsoft’u sıkıştırdıMicrosoft’un Çin’de karşılaştığı en büyük sorunlardan biri Pekin yönetiminin yabancı teknolojiye bağımlılığı azaltma politikası oldu. Çin, özellikle 2017’den bu yana kamu kurumlarında ve stratejik sektörlerde yerli yazılım kullanımını artırmaya çalışıyor.
Windows ve Office gibi Microsoft ürünlerine alternatif yerli sistemlerin hem kullanım alanı hem de teknik kapasitesi büyüyor.ABD’nin ileri teknoloji ihracatına getirdiği sınırlamalar da Microsoft’un Çin’de özellikle yapay zekâ ve bulut bilişim alanında büyümesini zorlaştırıyor.
Bu iki yönlü baskı şirketin yıllarca hedeflediği “Çin devletinin tercih ettiği teknoloji sağlayıcısı” konumuna ulaşmasını güçleştirdi.Yapay zekâ Microsoft’a yeni kapı açtıMicrosoft’un Çin’den tamamen vazgeçmemesini sağlayan asıl gelişme ise yapay zekâ ve bulut tarafında ortaya çıktı. Çinli teknoloji şirketlerinin küresel pazarlara açılması, Microsoft için beklenmedik bir iş alanı yarattı.
ByteDance ve hızlı moda şirketi Shein gibi büyük Çinli şirketler, yurt dışındaki operasyonlarında Microsoft’un Azure bulut altyapısını kullanıyor.Bu şirketlerin Avrupa ve ABD gibi pazarlarda faaliyet gösterirken yerel veri düzenlemelerine uyum sağlaması gerekiyor.
Microsoft’un küresel bulut altyapısı bu noktada Çinli şirketler için önemli bir araç haline geliyor.
Microsoft ayrıca Çinli kurumsal müşterilere Azure üzerinden Batılı yapay zekâ modellerine erişim imkânı sunuyor.
Böylece şirket, Çin iç pazarında doğrudan büyümekten çok Çinli şirketlerin dünyaya açılmasına teknoloji sağlayan bir konuma kayıyor.Microsoft’un Çin bağlantılı işlerinde en önemli müşterilerden biri TikTok’un sahibi ByteDance.ByteDance gibi küresel ölçekte faaliyet gösteren Çinli teknoloji şirketleri, kendi ülkelerinde farklı altyapılar kullanabilse de yurt dışı operasyonlarında Batılı bulut sistemlerine ihtiyaç duyabiliyor.Microsoft açısından bu durum önemli bir fırsat yaratıyor.2020’lerin ortalarına gelindiğinde Çinli şirketlerin küresel operasyonlarına bulut ve yapay zekâ altyapısı sağlamak, Microsoft’un Çin bağlantılı en büyük iş alanına dönüştü.
Ancak bu işin Microsoft’un küresel ölçeği içinde halen küçük kaldığı belirtiliyor. Üstelik Çin’de geliştirilen yeni yapay zekâ modellerinin hızla ucuzlaması ve güçlenmesi, bu gelir kaynağının geleceğini de belirsiz hale getiriyor.Microsoft açısından başka bir risk de Çinli yapay zekâ geliştiricilerinin Batılı modellere alternatif oluşturması.
Kimi gibi Çin merkezli yapay zekâ modelleri performans açısından Batılı rakiplerine yaklaşırken çok daha düşük maliyetlerle kullanılabiliyor.
Bu durum Çinli şirketlerin Azure üzerinden Batılı modellere erişme ihtiyacını zaman içinde azaltabilir.Dolayısıyla yapay zekâ Microsoft’a Çin’de yeni bir alan açarken aynı zamanda şirketin karşısına yeni ve daha ucuz rakipler çıkarıyor.Microsoft’un bugün Çin’de kalmasını sağlayan iş modelinin birkaç yıl sonra aynı ölçüde cazip olup olmayacağı henüz net değil.Microsoft yetenek havuzunu da kaybetmek istemiyorÇin’in Microsoft açısından önemi yalnız satışlardan kaynaklanmıyor. Şirket 1990’lardan bu yana ülkede güçlü bir mühendislik ve araştırma altyapısı oluşturdu.
Microsoft Research Asia, Çin teknoloji sektörünün en etkili araştırma merkezlerinden biri haline gelirken buradan yetişen isimlerin bir kısmı daha sonra Çin’in önde gelen yapay zekâ şirketlerinde önemli görevler üstlendi.Ancak ABD’nin gelişmiş çipler ve yapay zekâ teknolojilerine yönelik ihracat kontrolleri, Çin’de çalışan Microsoft mühendislerinin en ileri teknolojilere erişimini de sınırlıyor. Şirket son yıllarda Çin’deki bazı uzmanlarını başka ülkelere taşımayı tercih etti.Bu nedenle Microsoft’un Çin stratejisindeki geri çekilme yalnız ofislerin kapanmasıyla sınırlı kalmıyor; araştırma ve insan kaynağı tarafında da daha temkinli bir yapı oluşuyor.Tam çıkış yok, kontrollü geri çekilme varMicrosoft bugün için Çin’den tamamen çıkmayı planlamadığını belirtiyor.
Ancak son beş yıldaki tablo şirketin ülkedeki hedeflerini belirgin biçimde küçülttüğünü gösteriyor.
En az 15 ofis ve ortak girişimin kapanması, devlet kurumlarına satış hedefinin zayıflaması ve bazı çalışanların başka ülkelere taşınması bu dönüşümün parçaları.Buna karşılık yapay zekâ ve bulut bilişim Microsoft’a Çin ile bağını koruyabileceği daha dar ama kârlı bir alan bırakıyor.
Bir dönem Çin pazarının büyümesine ortak olmak isteyen Microsoft, şimdi daha farklı bir noktada duruyor: Çin’de büyümekten çok, Çinli şirketlerin dünyanın geri kalanında büyümesine teknoloji satmaya çalışıyor.
