ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), Ay yüzeyinde uzun süreli insan varlığı oluşturma hedefleri doğrultusunda yüzey altı yapılarını inceleyecek yeni bir projeyi hayata geçiriyor.
Gezegen Bilimi Enstitüsü (PSI) öncülüğünde yürütülen ve NASA’nın PRISM programı kapsamında desteklenen "GIMLI" projesi ile Ay yüzeyindeki Marius Hills çukurunun yer altında geniş bir mağaraya veya lav tüpüne açılıp açılmadığı araştırılacak.YERALTININ HARİTASI GELİŞMİŞ TEKNOLOJİLERLE ÇIKARILACAKAy’ın volkanik açıdan zengin bölgelerinden biri olan Marius Hills'te yer alan çukurun, geçmişteki volkanik faaliyetler sonucu meydana gelmiş bir lav tüpünün girişi olabileceği değerlendiriliyor.
Daha önce yörüngeden yapılan gözlemlerin ardından, GIMLI projesiyle bölgenin doğrudan Ay yüzeyinden ve yerinden incelenmesi hedefleniyor.Bir iniş aracı ve gezgin robot yardımıyla Ay yüzeyine taşınması planlanan bilimsel ekipmanlar arasında yeraltını tarayan radar, sismik sensörler, yerçekimi ölçüm cihazları ve yüksek çözünürlüklü kameralar yer alıyor.
Kameralar çukurun duvarlarını ve çevresini görüntülerken, diğer cihazlar yardımıyla yüzey altında bir boşluk bulunup bulunmadığı ve varsa bu boşluğun boyutları haritalandırılacak.
Proje yürütücüsü Nathaniel Putzig, farklı ölçüm tekniklerinin bir arada kullanılmasının yüzey altındaki jeolojik yapıların netleştirilmesini kolaylaştıracağını ifade etti.RADYASYON VE AŞIRI SICAKLIĞA KARŞI DOĞAL KALKAN OLABİLİRMarius Hills çukurunun büyük bir lav tüpüne açıldığının tespit edilmesi, gelecekte kurulacak Ay yaşam alanlarının planlanmasında kritik bir rol oynayabilir.
Yer altındaki doğal mağara ve boşluklar; astronotları zararlı kozmik radyasyondan, yüzeydeki aşırı sıcaklık değişimlerinden ve mikrometeorit (küçük göktaşı) çarpmalarından koruma potansiyeline sahip doğal birer sığınak niteliği taşıyor.GIMLI, NASA’nın Ay’daki çevresel tehlikeleri, kaynakları ve potansiyel barınma alanlarını incelemek üzere seçtiği üç ana bilimsel projeden biri olarak öne çıkıyor.
Program dâhilindeki diğer projeler ise Ay’ın güney kutbundaki çevresel koşulların takibini ve soğuk bölgelerde biriken buz kütlelerinin araştırılmasını kapsıyor.AY’IN VOLKANİK GEÇMİŞİNE VE JEOLOJİK YAPISINA IŞIK TUTACAKSöz konusu araştırma, astronotlar için barınma imkânlarını sınamanın yanı sıra Ay’ın volkanik geçmişine dair bilimsel veriler de sunacak. Çukurun duvarlarında açığa çıkan lav katmanları ve yüzey malzemeleri, normal şartlarda yer altında kalan jeolojik izlerin incelenmesine olanak tanıyacak.
Bu katmanlar, lavların akış yönleri ve püskürmeler arasında geçen zaman aralıkları hakkında bilgi verecek.PSI araştırmacıları, bölgede astronotların kullanabileceği bir mağaranın varlığının henüz kesinleşmediğini, GIMLI projesinin bu olasılığı sınayacağını belirterek; bir mağara bulunamaması halinde dahi elde edilen ölçümlerin çukurun oluşum mekanizmasını açıklamak açısından bilimsel değer taşıyacağını kaydetti.
