Yeşilçam'da çocuk yıldızlar döneminin önünü açan çalışmalarıyla hatırlanan ve asıl adı Arif Memduh Ün olan usta yönetmen, 14 Mart 1920'de İstanbul'un Kasımpaşa semtinde dünyaya geldi.
Polis Mustafa Ün ile Makbule Ün'ün oğlu olan yönetmen, Vefa Lisesinden mezun olduktan sonra 1938'de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesine girdi. Ancak futbola duyduğu ilgi nedeniyle üçüncü sınıfta eğitimini yarıda bıraktı.
Futboldan Sinemaya Geçiş
Memduh Ün, 1940-1942 yıllarında Beşiktaş'ta futbol oynadı.
Askerlik görevinin ardından farklı takımlarda futbol oynadı, bir yandan da çeşitli kurumlarda görev aldı. Sinemaya 1947'de Hürrem Erman'ın yapımcılığını üstlendiği 'Damga' filminde oyuncu olarak adım atan Ün, ilk dönemlerinde Turhan Ün adını kullandı.
Oyunculukla başlayan sinema serüvenini kısa sürede yapımcılık ve yönetmenlikle genişletti.
Yönetmenlik Kariyerinin Başlangıcı
Arşavir Alyanak ile 1951'de Yakut Film'i kuran Ün, yapımcılık alanında çalışmaya başladı. 1954'te 'Yetim Yavrular' filmiyle yönetmenliğe yönelen sanatçı, ilk yıllarında ağırlıklı olarak melodram türünde yapımlara imza attı.
Usta yönetmenin kariyerinde önemli bir dönüm noktası olan 1958 yapımı 'Üç Arkadaş', büyük kentte yaşayan sıradan insanların dayanışmasını ve birbirlerine duydukları sevgiyi merkeze aldı. Film, Ün'ün sinema dünyasında daha geniş bir tanınırlık kazanmasını sağladı.
Çocuk Yıldızlar Dönemi ve Başarılar
Memduh Ün, 1960'ta Kurtuluş Savaşı'nı konu alan 'Ateşten Damla', 1961'de ise çocuk karakterin merkezde olduğu 'Ayşecik' filmini çekti.
'Ayşecik' ile çocuk oyuncuların başrolde yer aldığı yapımların önünü açan Ün, Yeşilçam'da çocuk yıldızlar döneminin şekillenmesinde etkili oldu.
Yakut Film'deki ortaklığının ardından Uğur Film'i kuran sanatçı, oyuncu seçiminde karaktere uygunluğu ön planda tuttu. Çocuk oyuncularla çalışmaktan çekinmeyen Ün, ilerleyen yıllarda 'Sezercik Aslan Parçası' ve 'Yetim Ömer' filmleriyle bu alandaki çalışmalarını sürdürdü.
Türler Arası Geçiş ve Ödüller
Memduh Ün, kariyeri boyunca yalnızca melodramlarla sınırlı kalmadı. Komedi, polisiye ve edebiyat uyarlamalarının da aralarında bulunduğu farklı türlerde filmler yönetti. Ayhan Işık ile polisiye ve komedi filmlerinde çalışan sanatçı, Fatma Girik'in güçlü kadın karakterleri canlandırdığı yapımlarda da yönetmen olarak görev aldı. Yönetmen koltuğuna oturduğu 'Kırık Çanaklar' ile 1961'de Türk Filmleri Yarışması'nda 'En İyi Film' ve 'En İyi Yönetmen' ödüllerini kazanan Ün'ün bu filmi ayrıca 1961'de Berlin Uluslararası Film Festivali'nde (Berlinale) yarışma bölümüne seçilen ilk Türk filmi oldu.
Sanata Adanan Bir Ömür
Ün, 1966'da 'Namusum İçin' filmiyle Antalya Film Festivali'nde 'En İyi Yönetmen' ödülüne layık görüldü. 1990 yapımı 'Bütün Kapılar Kapalıydı' ile Antalya Film Festivali'nde En İyi Kurgu ve Jüri Özel ödüllerini alan sanatçı, 1998'de aynı festivalde Yaşam Boyu Onur Ödülü'nün sahibi oldu.
Sinemadaki birikimini eğitim alanına da taşıyan Ün, 1994'ten itibaren Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinde uygulamalı montaj dersleri verdi. Yönetmenlik, yapımcılık, senaristlik ve oyunculuğu bir arada sürdüren Memduh Ün, 2005'e kadar 124 filmin yapımcılığını üstlendi, 72 filmi yönetti ve 48 filmde oyuncu olarak yer aldı.
Mirası ve Vefatı
'Garip', 'Zübük', 'Orta Direk Şaban', 'Bekçiler Kralı', 'İnsanlar Yaşadıkça', 'Cevriyem' ve 'Sinema Bir Mucizedir' sanatçının filmografisinde yer alan yapımlar arasında bulunuyor.
Türk sinemasının üretken isimlerinden Ün, 16 Ekim 2015'te 95 yaşında Muğla'nın Bodrum ilçesinde hayatını kaybetti. Yeşilçam'da farklı tür yapımlara imza atan sanatçı, özellikle çocuk oyuncuları merkezine alan filmleriyle Türk sinema tarihinde iz bıraktı.
