Market raflarında aynı ambalaj ve benzer fiyatla satılan birçok üründe gramajın sessizce düşürüldüğü iddiaları yeniden gündemde. "Shrinkflation" olarak bilinen yöntem, tüketicinin fark etmeden daha pahalı alışveriş yapmasına neden olabiliyor. İşte saha araştırmasıyla hazırlanabilecek dosyanın ayrıntıları.
Son aylarda market alışverişi yapan tüketicilerin en sık dile getirdiği şikâyetlerden biri, ürünlerin fiyatından çok gramajındaki değişim oldu. Ambalajı büyük ölçüde aynı kalan birçok üründe içerik miktarının azaltılması, ekonomi literatüründe "shrinkflation" (gizli zam/gramaj küçültme) olarak tanımlanıyor. Türkiye'de de özellikle yüksek enflasyon döneminde bu uygulamaya yönelik şikâyetler artarken Ticaret Bakanlığı denetimlerini sıklaştırdı.
SAHA ÇALIŞMASI NASIL YAPILMALI?
Bu haberin en güçlü yönü masa başı değil, market rafı olacak.
Aynı markette şu kategorilerden en az 20 ürün seçilerek fotoğraflanabilir:
Çikolata
Kahve
Peynir
Yoğurt
Bisküvi
Cips
Çamaşır deterjanı
Şampuan
Tuvalet kağıdı
Sıvı sabun
Her ürün için şu bilgiler kaydedilmeli:
Ürün adı
Eski gramaj (varsa eski ambalajla karşılaştırma)
Yeni gramaj
Raf fiyatı
Kilogram/litre fiyatı
Fotoğraf
Böylece haber yalnızca iddiaya değil, doğrudan raf verisine dayanmış olur.
AYNI FİYAT, DAHA AZ ÜRÜN
Shrinkflation uygulamasında ürünün satış fiyatı bazen aynı kalıyor, bazen ise sınırlı artıyor. Ancak tüketicinin aldığı ürün miktarı azalıyor.
Örneğin;
500 gramlık ürün 450 grama düşüyor.
1 litre içecek 900 mililitre oluyor.
80'li paket 72'liye iniyor.
Ambalaj tasarımı büyük ölçüde korununca birçok tüketici değişikliği ilk bakışta fark etmiyor. Uzmanlar bu nedenle alışverişte sadece fiyat etiketine değil, gramaj ve birim fiyat bilgisine de bakılması gerektiğini vurguluyor.
TÜKETİCİ ARTIK BİRİM FİYATA BAKIYOR
Perakende sektöründe yapılan değerlendirmelere göre son dönemde tüketiciler kilogram ve litre fiyatlarını daha fazla incelemeye başladı.
Özellikle sosyal medyada eski ve yeni ambalajların yan yana paylaşıldığı içerikler, gramaj değişikliklerinin daha hızlı fark edilmesini sağlıyor. Bu durum marketlerde fiyat karşılaştırmasından çok "ürünün gerçek değeri" tartışmasını öne çıkarıyor.
TİCARET BAKANLIĞI DENETİMLERİ ARTIRDI
Ticaret Bakanlığı, tüketiciyi yanıltabilecek ticari uygulamalara karşı denetimlerin sürdüğünü belirtiyor.
Bakanlık açıklamalarında fiyat etiketi ve ürün bilgileri konusunda tüketicinin doğru bilgilendirilmesinin zorunlu olduğu vurgulanırken, yanıltıcı uygulamalara ilişkin Reklam Kurulu kararları ve idari yaptırımlar uygulanabiliyor.
OKUR İÇİN PRATİK KONTROL LİSTESİ
Alışveriş sırasında üç basit kontrol önemli:
Net gramajı okuyun.
Kilogram/litre fiyatını karşılaştırın.
Daha önce aldığınız ürünün eski gramajını hatırlıyorsanız yeni ambalajı kontrol edin.
