Memetcan Tursun, Çin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’nde 40 yılı aşkın süredir geleneksel pamuk dokuma sanatını yaşatıyor. Ulusal düzeyde maddi olmayan kültürel miras temsilci mirasçısı olan Tursun, Kaşgar’daki geleneksel dokuma tekniklerini modern tasarımlarla birleştirerek yeni nesillere aktarıyor.
Çin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Kaşgar kentinde yaşayan Memetcan Tursun, geleneksel pamuk dokuma sanatını 40 yılı aşkın süredir sürdürüyor. Ulusal düzeyde maddi olmayan kültürel miras temsilci mirasçısı olarak tanınan Memetcan, geleneksel zanaatı yeni tasarım anlayışlarıyla birleştirerek gelecek kuşaklara aktarmaya çalışıyor.
Kaşgar’ın Peyzivat ilçesine bağlı Kızılboyi kasabasındaki Cuvuçi köyünde yaşayan Memetcan Tursun, çocukluk yıllarında babasının dokuma tezgâhından çıkan seslerden etkilenerek bu mesleğe yöneldi. 15 yaşındayken babasının izinden gitmeye karar veren Memetcan, pamuk dokumanın tüm inceliklerini ailesinden öğrendi.
Babası Tursun Musa’nın da yıllarını el dokuma sanatına adadığı ve çok sayıda çırak yetiştirdiği belirtildi. Memetcan’ın, ipliğin hazırlanmasından desenlerin oluşturulmasına kadar tüm aşamalarda uzun yıllar eğitim aldığı ifade edildi.
Taklamakan Çölü’nün kıyısında yer alan Cuvuçi köyünün, kaliteli beyaz pamuk üretimiyle tanındığı belirtilirken, bölgedeki özel iklim ve verimli toprakların pamuk yetiştiriciliği için uygun koşullar sunduğu kaydedildi. Köy halkı için pamuğun yalnızca bir tarım ürünü değil, aynı zamanda kültürel hafızanın ve geleneksel dokuma sanatının taşıyıcısı olduğu vurgulandı.
Bugün 40 yılı aşkın süredir dokumacılığı sürdüren Memetcan Tursun’un 100’den fazla çırak yetiştirdiği, ayrıca 2016 yılında Modern Kaba Kumaş Üretim ve Pazarlama Kooperatifi’ni kurduğu aktarıldı.
Memetcan’ın yalnızca geleneksel yöntemleri korumakla yetinmediği, aynı zamanda zanaatı modern anlayışla geliştirmeye çalıştığı ifade edildi. Bu kapsamda 2019 yılında Kaşgar’dan bazı maddi olmayan kültürel miras temsilcileriyle birlikte Shanghai’a giden Memetcan’ın, Shanghai Güzel Sanatlar Akademisi ve Shanghai Kamu Sanat İşbirliği İnovasyon Merkezi tarafından düzenlenen eğitim programına katıldığı belirtildi.
Shanghai’da Çin’in farklı bölgelerindeki pamuk dokuma tekniklerini inceleme fırsatı bulan Memetcan’ın özellikle Hebei eyaletinin Weixian ilçesindeki desen çeşitlerinden, Jiangsu eyaletinin Nantong kentindeki jakard tekniğinden ve Wunijing bölgesindeki geleneksel el dokuma yöntemlerinden etkilendiği kaydedildi.
Kaşgar’a döndükten sonra öğrendiği teknikleri kendi çalışmalarına uyarlayan Memetcan’ın, tasarımlarında Büyük Kanyon, Gökkuşağı Dağı ve kavak ormanları gibi yerel unsurları kullanmaya başladığı ifade edildi. El dokuması heybeler ve erik çiçeği desenli kadın çantalarının hem geleneksel hem de modern özellikler taşıdığı belirtildi.
Memetcan’ın dokumalarının bugün Kaşgar Eski Şehri’ndeki dükkânlarda turistlerin ilgisini çektiği aktarılırken, Cuvuçi köyündeki kooperatifin de geleneksel kültür ile turizmi buluşturan önemli merkezlerden biri hâline geldiği bildirildi. Kooperatifin geçen yıl 2 binden fazla ziyaretçiyi ağırladığı kaydedildi.
Dokuma tezgâhının başında çalışmalarını sürdüren Memetcan Tursun’un, geleneksel dokuma sanatını daha geniş kitlelere tanıtmayı hedeflediği ifade edildi. Memetcan, “Bu kumaşı dokumak kolay gibi görünse de aslında oldukça zordur. Ben bu kumaşları daha güzel dokuyup daha uzak yerlere tanıtmak istiyorum.” ifadelerini kullandı.
Haber, CGTN muhabiri Hasiyet Niyazi tarafından aktarıldı.
